Pierwszy satelita telekomunikacyjny Kambodży nie poleciał: w kwietniu 2011 r. Royal Group dostała koncesję i zapowiadała start na 2013 r., a w 2018 r. podpisała z chińską firmą CGWIC umowę na satelitę Techo 1. Według katalogu Gunter’s Space Page projekt najpewniej anulowano.
Plan z 2011 roku
Plan z 2011 r. zakładał, że Kambodża dołączy do sąsiadów, bo Wietnam i Tajlandia miały już wtedy własne satelity telekomunikacyjne. Według ówczesnych doniesień:
- Koncesja: Ministerstwo Poczty i Telekomunikacji Kambodży wydało pierwszą w historii kraju zgodę na wyniesienie satelity na orbitę. Otrzymała ją spółka Royal Blue Skies z Royal Group, do której należy też operator komórkowy Mobitel (marka Cellcard).
- Zasięg: satelita miał obsługiwać Kambodżę i sąsiednie kraje Azji Południowo-Wschodniej.
- Termin i koszt: start zapowiadano na pierwszy kwartał 2013 r., a koszt budowy i wyniesienia szacowano na 250–350 mln USD.
- Uzasadnienie: rosnący popyt na szybki internet i telewizję HD; projekt poparł premier Hun Sen.
Co stało się później?
Projekt pierwszego satelity Kambodży przez kolejne lata nie wyszedł poza fazę planów:
- 2013 r.: termin startu nie został dotrzymany.
- 11 stycznia 2018 r.: Royal Group podpisała z China Great Wall Industry Corp. (CGWIC) umowę ramową na budowę i wystrzelenie satelity telekomunikacyjnego Techo 1. Grupa dysponowała 30-letnią koncesją rządu.
- Luty 2019 r.: kambodżański regulator telekomunikacji (TRC) mówił, że projekt jest wciąż analizowany, studium wykonalności przygotowują Royal Group i CGWIC, a termin startu nie został ustalony.
- Październik 2021 r.: uczniowie szkoły E2STEM przy liceum Preah Yukanthor w Phnom Penh wypuścili na balonie stratosferycznym na wysokość ok. 50 km miniaturowy satelita badawczy (cubesat) „COSMOS”. Media nazwały go „pierwszym satelitą królestwa”, ale nie trafił na orbitę.
- Stan na 2026 r.: katalog Gunter’s Space Page opisuje Techo 1 jako projekt, który najpewniej anulowano. Kambodża nie ma własnego satelity telekomunikacyjnego na orbicie.
Czym miał być Techo 1?
Techo 1 to projekt geostacjonarnego satelity telekomunikacyjnego, który miała zbudować chińska CAST, prawdopodobnie na platformie DFH-4, z planowanym czasem pracy 15 lat. Miał służyć telewizji cyfrowej, internetowi satelitarnemu, administracji elektronicznej, bezpieczeństwu państwa i zarządzaniu kryzysowemu przy klęskach żywiołowych.
Satelita był jednym z wielkich projektów infrastrukturalnych, które Kambodża planowała z chińskimi partnerami. Inny, zrealizowany, opisujemy w artykule Lotnisko Siem Reap–Angkor (SAI): otwarte w 2023 r., a podobną historię odradzanego narodowego projektu w tekście Air Cambodia: narodowe linie lotnicze Kambodży. Tło polityczne, w tym rolę Hun Sena, przybliża artykuł Państwo i polityka Kambodży: ustrój, premier, parlament.
Najczęstsze pytania
Czy Kambodża ma własnego satelitę?
Nie ma własnego satelity telekomunikacyjnego na orbicie (stan na 2026 r.). Projekt Techo 1 z 2018 r. najpewniej anulowano, a uczniowski cubesat „COSMOS” z 2021 r. wzniósł się na balonie na ok. 50 km i nie był satelitą orbitalnym.
Co stało się z projektem Techo 1?
Po umowie ramowej z CGWIC ze stycznia 2018 r. projekt utknął na etapie studium wykonalności: w lutym 2019 r. regulator TRC mówił, że wciąż jest analizowany, a termin startu nie został ustalony. Katalog Gunter’s Space Page opisuje go dziś jako najpewniej anulowany.
Kto miał zbudować Techo 1?
Chińska firma China Great Wall Industry Corp. (CGWIC), z którą Royal Group podpisała umowę ramową 11 stycznia 2018 r. Satelitę miała zbudować chińska CAST.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2011 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: NASA Johnson Space Center, Public domain, Wikimedia Commons
Źródła
- Techo 1, Gunter’s Space Page (parametry projektu, umowa ramowa ze stycznia 2018 r., prawdopodobne anulowanie)
- China wins Cambodian satellite deal, Space Intel Report, 11 stycznia 2018 r. (umowa Royal Group z CGWIC, 30-letnia koncesja)
- PM wants fast data satellite, Khmer Times, 2016 r. (koszt 250–350 mln USD, Royal Blue Skies)
- Kingdom’s satellite project still under study, Khmer Times, 12 lutego 2019 r. (stanowisko regulatora TRC, koncesja Royal Blue Skies z 2011 r.)
- Phnom Penh high school students launch Kingdom’s first satellite, Khmer Times, 12 października 2021 r. (cubesat „COSMOS” na balonie, ok. 50 km)
.jpg){kind=link}