Kambodża jest monarchią konstytucyjną: król Norodom Sihamoni pełni funkcję ceremonialną, a władzę wykonawczą sprawuje premier. Od 22 sierpnia 2023 r. jest nim Hun Manet, syn rządzącego od 1985 r. Hun Sena, a dominującą siłą pozostaje Kambodżańska Partia Ludowa (CPP).
Jak działa państwo w Kambodży?
Kambodża jest monarchią konstytucyjną z wielopartyjnym parlamentem, w której władza wykonawcza należy do rządu. Konstytucja z 1993 r. mówi wprost: „Król Kambodży panuje, ale nie rządzi” (art. 7). Jest głową państwa, symbolem jedności narodu (art. 8) i najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych (art. 23), ale nie kieruje bieżącą polityką. Od 2004 r. królem jest Norodom Sihamoni. Więcej o jego roli piszemy w artykule Król Kambodży: Norodom Sihamoni, a podstawowe dane o kraju zebraliśmy w tekście Kambodża: informacje ogólne, ustrój, klimat i atrakcje.
Najważniejsze instytucje państwa (stan na październik 2026 r.):
| Instytucja | Rola | Kto stoi na czele |
|---|---|---|
| Król | głowa państwa, funkcja ceremonialna i arbitrażowa, dożywotnio | Norodom Sihamoni (od 2004 r.) |
| Premier i rząd | władza wykonawcza, prowadzenie bieżącej polityki | Hun Manet (od 22 sierpnia 2023 r.) |
| Zgromadzenie Narodowe | niższa izba, 125 miejsc, kadencja 5 lat, uchwala ustawy i udziela wotum zaufania rządowi | przewodnicząca Khuon Sudary (CPP, od 22 sierpnia 2023 r.) |
| Senat | wyższa izba, 62 członków, kadencja 6 lat | przewodniczący Hun Sen (CPP, od 3 kwietnia 2024 r.) |
Kto jest premierem Kambodży?
Premierem jest Hun Manet. 22 sierpnia 2023 r. wybrało go Zgromadzenie Narodowe (wszystkie 123 obecne głosy za), a następnie objął urząd wraz z nowym gabinetem. Zastąpił swojego ojca, Hun Sena, który kierował rządem od 1985 do 2023 r. (w latach 1993–1998 jako drugi premier obok księcia Norodoma Ranariddha). Nie wszystkie wielkie projekty z czasów jego rządów doszły do skutku: poparty przez niego pierwszy satelita Kambodży Techo 1 nigdy nie poleciał.
Zmiana miała charakter raczej sukcesji niż przewrotu. Hun Manet pochodzi z tej samej partii, a Hun Sen nie zniknął z polityki: 3 kwietnia 2024 r. został jednogłośnie wybrany przewodniczącym Senatu i pozostaje liderem CPP. Przewodniczący Senatu pełni obowiązki głowy państwa, gdy król ciężko choruje (art. 11 konstytucji) lub umrze (art. 12), a według Radia Wolna Azja także wtedy, gdy król wyjeżdża za granicę, więc stanowisko to ma realne znaczenie.
Jak wygląda parlament po wyborach 2023 r.?
Zgromadzenie Narodowe liczy 125 miejsc, a posłowie są wybierani w wyborach powszechnych na pięć lat. W wyborach 23 lipca 2023 r. CPP zdobyła 120 z 125 mandatów, a pozostałe pięć trafiło do FUNCINPEC. Według oficjalnej tabeli wyników Krajowej Komisji Wyborczej (NEC) z 5 sierpnia 2023 r. na CPP padło 6 398 311 z 7 774 276 ważnych głosów (82,3%), a wszystkich oddanych głosów było 8 214 430; frekwencja wyniosła ok. 84,6%. Do wyborów nie dopuszczono głównej partii opozycyjnej, Candlelight Party, ponieważ komisja wyborcza uznała, że nie spełniła wymogów formalnych. Stany Zjednoczone uznały wybory za „ani wolne, ani uczciwe”, a Unia Europejska wyraziła zaniepokojenie ograniczeniem przestrzeni politycznej, natomiast część państw regionu oceniła je pozytywnie. Kolejne wybory parlamentarne wypadają w 2028 r.
Senat ma 62 członków: 58 wybieranych pośrednio przez radnych gminnych i posłów oraz czterech powoływanych (dwóch przez króla, dwóch przez Zgromadzenie Narodowe). W wyborach 25 lutego 2024 r. CPP zdobyła 55 z 58 wybieranych mandatów, a Khmer Will Party trzy (oficjalne wyniki NEC z 5 marca 2024 r., za agencją VNA); opozycja wróciła tym samym do Senatu po raz pierwszy od rozwiązania Partii Ocalenia Narodowego Kambodży (CNRP) w 2017 r. Rola Senatu jest słabsza niż niższej izby.
Czy system polityczny Kambodży jest konkurencyjny?
System polityczny Kambodży jest konkurencyjny tylko formalnie. Są konstytucja, monarcha, parlament, wybory i rząd, ale w praktyce system jest zdominowany przez jedną partię: poza CPP w parlamencie zasiada tylko FUNCINPEC, a opozycja ma w Senacie symboliczną reprezentację. Zmienił się premier, ale nie zmienił się podstawowy układ sił: rdzeniem systemu pozostaje obóz rządzący, a Hun Sen zachował wpływ jako przewodniczący Senatu i lider partii.
Ograniczanie opozycji ma w Kambodży długą historię. W 2010 r. lidera opozycji Sama Rainsy’ego skazano zaocznie na 10 lat więzienia (Sam Rainsy skazany na 10 lat więzienia), a miejsce wyznaczone w stolicy na legalne demonstracje opisujemy w tekście Skwer Demokracji (Freedom Park) w Phnom Penh. Spór o przesiedlenia mieszkańców znad jeziora Boeung Kak doprowadził w 2011 r. do wstrzymania pożyczek Banku Światowego (Boeung Kak: Bank Światowy wstrzymał pożyczki).
Jak polityka wpływa na turystów i relacje z sąsiadami?
Polityka Kambodży wpływa na podróżnych głównie przez relacje z sąsiadami. Historia kraju (rządy Czerwonych Khmerów, wietnamska interwencja z 1979 r.) wciąż kształtuje politykę zagraniczną, a rozliczenie reżimu przed trybunałem ECCC opisujemy w artykule Proces przywódców Czerwonych Khmerów. Relacje z Wietnamem opisujemy w artykule Kambodża i Wietnam.
Dla podróżnych ważny jest spór z Tajlandią. W czerwcu 2025 r. Tajlandia zamknęła lądowe przejścia graniczne z Kambodżą, a po walkach w lipcu i grudniu 2025 r. pozostają one zamknięte (stan na październik 2026 r.; brytyjskie FCDO, aktualizacja z 28 września 2026 r.). Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), a całą Kambodżę ocenia na poziomie „Zachowaj szczególną ostrożność” (Odyseusz). Tło sporu opisuje artykuł Spór graniczny Kambodża–Tajlandia – o co chodzi?. Praktyczne skutki dla dojazdu opisujemy w artykule Jak dotrzeć do Kambodży.
Najczęstsze pytania
Kto jest przewodniczącym parlamentu Kambodży?
Zgromadzeniem Narodowym kieruje od 22 sierpnia 2023 r. Khuon Sudary (CPP), a Senatem od 3 kwietnia 2024 r. Hun Sen, były premier i lider CPP (stan na październik 2026 r.).
Czy król rządzi Kambodżą?
Nie w sensie codziennej polityki. Król jest głową państwa i pełni ważne funkcje konstytucyjne, ale bieżące rządzenie należy do premiera i rządu.
Od kiedy premierem Kambodży jest Hun Manet?
Od 22 sierpnia 2023 r., po głosowaniu w Zgromadzeniu Narodowym i zaprzysiężeniu nowego gabinetu.
Kim jest dziś Hun Sen?
Wieloletni premier (od 1985 r. do 2023 r.) jest od kwietnia 2024 r. przewodniczącym Senatu i liderem CPP.
Ilu posłów i senatorów ma Kambodża?
Zgromadzenie Narodowe ma 125 miejsc, a Senat 62.
Zdjęcie główne: posłowie VI kadencji przed gmachem Zgromadzenia Narodowego w Phnom Penh, 5 września 2018 r. Fot. Tum Malis / VOA Khmer, domena publiczna, Wikimedia Commons
Źródła
- Constitute Project – Konstytucja Królestwa Kambodży (art. 7, 8, 11–14, 23, 76, 99)
- Al Jazeera – Cambodian parliamentarians elect Hun Sen’s son, Hun Manet, as new PM (22.08.2023: 123 głosy, 120 z 125 mandatów CPP)
- Radio Free Asia – Hun Sen elected president of Cambodian Senate (kwiecień 2024; regencja przy wyjazdach króla)
- Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP (ostrzeżenia od 4 lipca 2026 r., przejścia graniczne z Tajlandią)
- The Nation – Thai-Cambodian border checkpoints remain closed (1.06.2026)
- GOV.UK (FCDO): Thailand travel advice, aktualizacja 28.09.2026 (przejścia lądowe Tajlandia–Kambodża zawieszone)
- Biuro Prasowe Rady Ministrów Kambodży (Press and Quick Reaction Unit): przemówienie Hun Maneta na posiedzeniu Zgromadzenia Narodowego VII kadencji, 22.08.2023 (posiedzenie 22 sierpnia 2023 r., na którym wybrano przewodniczącą i wiceprzewodniczących izby oraz udzielono wotum zaufania rządowi)
- Wikipedia – 2023 Cambodian general election (uzupełniająco: frekwencja 84,6%, wykluczenie Candlelight Party, reakcje USA i UE)
- Wikipedia – 2024 Cambodian Senate election (uzupełniająco: 4 członków powołanych, wybór Hun Sena 3.04.2024)
- Wikipedia – Hun Sen (uzupełniająco: premier 1985–2023, stanowiska, przewodniczący CPP)
- Wikipedia – Khuon Sudary (uzupełniająco: przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego od 22.08.2023, pierwsza kobieta na tym stanowisku)
- Krajowa Komisja Wyborcza (NEC): oficjalna tabela wyników wyborów do Zgromadzenia Narodowego VII kadencji, 23.07.2023 (PDF, po khmersku, 5.08.2023) (CPP 6 398 311 z 7 774 276 ważnych głosów; 8 214 430 oddanych głosów)
- VietnamPlus (VNA): Cambodia’s ruling party wins 55 out of 58 seats in Senate election (oficjalne wyniki NEC z 5.03.2024: CPP 55, Khmer Will Party 3)
