W latach 2021–2022 dostęp do prądu miało 92% gospodarstw domowych w Kambodży: 99% w miastach i 88% na wsi. Domy poza siecią korzystają m.in. z domowych systemów solarnych, które wspiera państwowy Fundusz Elektryfikacji Obszarów Wiejskich (REF).
Ile gospodarstw w Kambodży ma prąd?
Elektryfikacja Kambodży przyspieszyła po 2010 r. Badania demograficzne i zdrowotne Kambodży (CDHS), prowadzone przez Narodowy Instytut Statystyki i Ministerstwo Zdrowia, pokazują odsetek gospodarstw domowych z elektrycznością:
| Badanie | Cały kraj | Miasta | Wieś |
|---|---|---|---|
| 2000 | 16,6% | 60,6% | 9,0% |
| 2005 | 20,5% | 66,8% | 12,6% |
| 2010 | 31,1% | 91,3% | 18,8% |
| 2014 | 56,1% | 96,9% | 49,2% |
| 2021–2022 | 92,0% | 98,6% | 87,8% |
W ciągu około dekady odsetek wiejskich domów z prądem wzrósł z mniej niż jednej piątej do prawie 90%. Gospodarstwa, które nie są podłączone do sieci, oświetlają domy m.in. lampami solarnymi, latarkami na baterie lub akumulatory i lampami biogazowymi.
Jak państwo wspiera elektryfikację wsi?
Fundusz Elektryfikacji Obszarów Wiejskich (Rural Electrification Fund, REF) to dziś departament państwowego przedsiębiorstwa Electricité du Cambodge. Rząd wyznaczył mu dwa cele:
- do 2020 r.: prąd z różnych źródeł w każdej wsi w kraju,
- do 2030 r.: co najmniej 70% gospodarstw domowych z prądem o jakości takiej jak z sieci krajowej.
Fundusz udziela biednym rodzinom na wsi nieoprocentowanych pożyczek na przyłącze, dofinansowuje prywatnych dostawców prądu na prowincji, a domom w odległych miejscach, do których sieć nie dotrze przez długi czas, pomaga kupić domowe systemy solarne.
Cel na 2020 r. osiągnięto prawie w całości. Według rocznych raportów Urzędu ds. Energii Elektrycznej Kambodży (EAC) pod koniec 2020 r. prąd docierał do 13 798 z 14 168 wsi (97,4%), a pod koniec 2024 r. do 14 048 wsi (99,2%). W 2024 r. 99,99% odbiorców było podłączonych do sieci krajowej, a tylko 4 licencjonowanych dostawców prowadziło sieci wyspowe, w tym 2 zasilane małymi elektrowniami słonecznymi.
Ile prądu w Kambodży pochodzi ze słońca?
Energetyka słoneczna rośnie najszybciej ze wszystkich źródeł. Według raportu EAC za 2024 r. elektrownie słoneczne licencjonowanych wytwórców miały pod koniec roku 796,8 MW mocy (rok wcześniej 436,8 MW), czyli 17,2% mocy zainstalowanej w kraju. Wytworzyły 1070 GWh, ok. 5,8% energii oddanej do sieci przez krajowe elektrownie; najwięcej dały elektrownie węglowe (51,4%) i wodne (39,4%). Państwowe przedsiębiorstwo EDC podpisało też umowy zakupu energii z kilkunastoma budowanymi lub planowanymi farmami słonecznymi, m.in. o mocy 350 MW w prowincji Pursat (stan na koniec 2024 r.).
Plan z 2010 roku: 12 000 systemów solarnych
17 sierpnia 2010 r. „The Phnom Penh Post” podał, że Fundusz Elektryfikacji Obszarów Wiejskich może ogłosić przetarg już w następnym miesiącu na 12 000 domowych systemów solarnych. Według ówczesnego dyrektora funduszu Loeung Keoseli program finansowały pożyczki Banku Światowego: fundusz miał kupić panele hurtowo i sprzedawać je pojedynczo wiejskim gospodarstwom taniej, niż kosztowały na rynku. Stan na 2026 r.: domowe systemy solarne dla domów poza siecią nadal są jednym z programów funduszu (REF), a według EAC pod koniec 2024 r. prąd docierał do 99,2% wsi.
Co to oznacza dla podróżnych?
W miastach i większości wsi prąd jest dostępny, ale w mniejszych miejscowościach i podczas ulewnych deszczy zdarzają się krótkie przerwy w dostawie. W odległych wsiach i na wyprawach, np. na jezioro Tonle Sap, przyda się powerbank. Napięcie, typy gniazdek i przejściówki opisujemy w Poradniku turysty, a życie wiejskich społeczności w artykule Ludność Kambodży. O sporach wokół elektrowni wodnych na Mekongu piszemy w tekście Zapora Xayaburi na Mekongu.
Najczęstsze pytania
Ile gospodarstw w Kambodży ma dostęp do prądu?
Według badania CDHS z lat 2021–2022 — 92%: prawie wszystkie domy w miastach (98,6%) i 87,8% na wsi. W 2010 r. było to tylko 31%.
Czy Kambodża doprowadziła prąd do każdej wsi?
Prawie. Cel „prąd w każdej wsi do 2020 r.” osiągnięto w 97,4% (13 798 z 14 168 wsi), a pod koniec 2024 r. prąd docierał do 14 048 wsi, czyli 99,2% (dane EAC).
Ile energii słonecznej produkuje Kambodża?
Pod koniec 2024 r. elektrownie słoneczne miały 796,8 MW mocy i wytworzyły 1070 GWh, ok. 5,8% energii z krajowych elektrowni (EAC).
Czy w kambodżańskich wioskach jest prąd dla turystów?
W hotelach i pensjonatach zwykle tak, ale w odległych wsiach zasilanie bywa przerywane, a część domów korzysta z paneli słonecznych i akumulatorów. Na takie wyjazdy zabierz powerbank i latarkę.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Fieldscout.energy4life, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Źródła
- Cambodia Demographic and Health Survey 2021–22, Final Report – National Institute of Statistics, Ministry of Health, The DHS Program
- Households with electricity, Cambodia 2000–2022 – The DHS Program API
- 92 pct of households in Cambodia get access to electricity: survey – Cambodianess (5 kwietnia 2023)
- Welcome to Department of Rural Electrification Fund – Electricité du Cambodge, REF (cele elektryfikacji wsi, systemy solarne)
- Report on Power Sector of the Kingdom of Cambodia for the Year 2024 – Electricity Authority of Cambodia (EAC) (moc i produkcja według źródeł, tabela w aneksie 2; wsie z prądem, aneks 8)
- Report on Power Sector of the Kingdom of Cambodia for the Year 2020 – Electricity Authority of Cambodia (EAC) (wsie z prądem pod koniec 2020 r.)
- Fund to open bidding on solar panel systems – The Phnom Penh Post, Jeremy Mullins (17 sierpnia 2010), kopia w Internet Archive (plan zakupu 12 000 systemów solarnych)
