Królem Kambodży jest od 2004 r. Norodom Sihamoni, syn Norodoma Sihanouka, wybrany przez Radę Tronową po abdykacji ojca. W monarchii konstytucyjnej król nie kieruje rządem: jest dożywotnią głową państwa i symbolem jedności narodu.
Król Norodom Sihamoni (po prawej) i premier Japonii Shinzō Abe w Pałacu Akasaka w Tokio, październik 2019 r. Fot. Kancelaria Premiera Japonii, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Jaka jest rola króla w Kambodży?
Od 1993 r. Kambodża jest monarchią konstytucyjną. Zgodnie z art. 7 konstytucji „król Kambodży panuje, ale nie rządzi”, jest głową państwa dożywotnio, a według art. 8 symbolem jedności i trwałości narodu. Jest też najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych (art. 23). Bieżącą polityką zajmują się rząd, parlament i premier. Szerzej o tym modelu piszemy w artykule Państwo i polityka.
Monarchia nie jest dziedziczna w europejskim rozumieniu. Króla wybiera Rada Tronowa w ciągu najwyżej siedmiu dni od wakatu na tronie (art. 13). Zasiada w niej dziewięć osób: przewodniczący Senatu, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, premier, zwierzchnicy dwóch zakonów buddyjskich (Mohanikay i Thammayut) oraz pierwsi i drudzy wiceprzewodniczący Senatu i Zgromadzenia Narodowego. Kandydat musi mieć co najmniej 30 lat i pochodzić z rodów króla Ang Duonga, Norodoma lub Sisowatha (art. 14). Dlatego brak dzieci panującego nie oznacza kryzysu sukcesyjnego.
Kim jest Norodom Sihamoni?
- Urodzony: 14 maja 1953 r. w Phnom Penh, jako syn Norodoma Sihanouka i królowej matki Norodom Monineath; jego urodziny są w Kambodży dniem wolnym od pracy.
- Wybór na króla: Rada Tronowa wybrała go 14 października 2004 r., po abdykacji ojca. Koronacja odbyła się 29 października 2004 r.
- Języki: khmerski, francuski, czeski i angielski (oficjalny życiorys). Z Pragą wiąże się ważna część jego młodości.
- Stan cywilny: nieżonaty.
Przed objęciem tronu był przede wszystkim artystą, pedagogiem i dyplomatą: przez blisko 20 lat uczył tańca w Paryżu, a przez 11 lat reprezentował Kambodżę przy UNESCO.
Król Norodom Sihamoni (drugi z lewej) i jego matka, królowa Norodom Monineath (w środku), na koncercie w Phnom Penh, maj 2016 r. Fot. Ambasada USA w Phnom Penh, Un Yarat, domena publiczna, Wikimedia Commons
Wykształcenie i artystyczna droga
Sihamoni kształcił się głównie za granicą. Według oficjalnego życiorysu na stronie króla (norodomsihamoni.org):
- 1962–1970: szkoła podstawowa i średnia w Pradze; w latach 1967–1971 kursy tańca, muzyki i teatru w Konserwatorium Praskim.
- 1971–1975: studia w praskiej Akademii Sztuk Muzycznych, zakończone w 1975 r. dyplomem magisterskim.
- 1975–1976: studia z kinematografii w Korei Północnej.
- 1976–1979: więzień Czerwonych Khmerów razem z rodzicami i młodszym bratem, księciem Norodomem Narindrapongiem. Dzieje reżimu opisujemy w artykule o Czerwonych Khmerach.
- 1981–2000: profesor tańca klasycznego i pedagogiki artystycznej w paryskich konserwatoriach (m.in. im. Mariusa Petipy i Gabriela Fauré).
- 1984–1988: dyrektor artystyczny zespołu baletowego Deva; 1988–1993: dyrektor Królewskiej Khmerskiej Korporacji Filmowej „Khemara Pictures”.
- 1992–1993: stały przedstawiciel Kambodży przy ONZ, wybrany przez Najwyższą Radę Narodową; 1993–2004: ambasador Kambodży przy UNESCO.
Dlatego kojarzony jest z tradycją Baletu Królewskiego i teatru cieni. W 2003 r., gdy był ambasadorem przy UNESCO, organizacja proklamowała Balet Królewski Kambodży arcydziełem ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości; teatr cieni Sbek Thom otrzymał ten tytuł w 2005 r., a w 2008 r. oba wpisano na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Król Sihamoni ze złożonymi dłońmi w tradycyjnym geście powitania, podczas wizyty w szkole w Sihanoukville w 2007 r. Fot. Reinaldo Albeiro Rodas Torres, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
Co zmieniło się po śmierci Norodoma Sihanouka?
Po śmierci Norodoma Sihanouka jego syn pozostał jedynym monarchą, a pamięć o ojcu stała się częścią kalendarza państwowego. Sihanouk, jedna z najważniejszych postaci nowożytnej historii Kambodży, urodził się 31 października 1922 r. w Phnom Penh i zmarł 15 października 2012 r. w Pekinie, w wieku 89 lat. Był królem dwukrotnie: w latach 1941–1955 i od przywrócenia monarchii w 1993 r. do abdykacji w 2004 r. W pamięci wielu Kambodżan funkcjonuje jako „Król Ojciec”, a 15 października jest Dniem Pamięci Króla Ojca. Jego życiorys opisujemy w artykule Norodom Sihanouk – życiorys króla ojca, a jego wypowiedź z 2004 r. popierającą małżeństwa osób tej samej płci w tekście Małżeństwa jednopłciowe w Kambodży: prawo i głos Sihanouka. Stare materiały często mieszają role ojca i syna: Sihanouk należy do historii XX wieku, a Sihamoni jest monarchą współczesnej Kambodży.
Urodziny króla i inne święta królewskie
Urodziny króla Sihamoniego, 14 maja, to w Kambodży płatny dzień wolny od pracy. Według Prakasu nr 216/25 Ministerstwa Pracy i Szkolenia Zawodowego z 18 września 2025 r. w 2026 r. dniami wolnymi związanymi z rodziną królewską są:
| Data | Święto |
|---|---|
| 14 maja | urodziny króla Norodoma Sihamoniego |
| 18 czerwca | urodziny królowej matki Norodom Monineath |
| 15 października | Dzień Pamięci Króla Ojca Norodoma Sihanouka |
| 29 października | rocznica koronacji króla Sihamoniego (2004) |
W 2027 r. te same cztery święta królewskie przypadają w tych samych dniach według subdekretu rządu nr 198 z 16 września 2026 r. (Cambodianess, 19.09.2026).
Dawniej urodziny króla obchodzono dłużej: w 2011 r., gdy kończył 58 lat, uroczystości trwały trzy dni, od 13 do 15 maja. W 2026 r. król skończył 73 lata. O święcie królowej matki piszemy w tekście Urodziny Królowej Matki w Kambodży, a o majowym obrzędzie otwarcia sezonu uprawy ryżu (2027: 24 maja), w którym król uczestniczy osobiście albo przez wyznaczonych przedstawicieli, w artykule Ceremonia Królewskiej Orki. Pełny kalendarz świąt zawiera artykuł Święta i festiwale w Kambodży.
Stan zdrowia króla w 2026 r.
W 2026 r. król przeszedł leczenie onkologiczne w Chinach; z powodu jego choroby zawieszono obchody Ceremonii Królewskiej Orki zaplanowane na 5 maja 2026 r. w prowincji Prey Veng (Jian Hua Daily, 4.05.2026). W orędziu z 10 kwietnia 2026 r., opublikowanym przez agencję Agence Kampuchea Presse, poinformował, że zdiagnozowano u niego raka prostaty, a lekarze w Pekinie zalecili mu pozostanie na leczeniu i rekonwalescencji jeszcze przez jeden lub dwa miesiące. 3 lipca 2026 r. król wrócił do Phnom Penh po ponad trzech miesiącach leczenia, a pałac podał, że jego stan się poprawił (relacja The Star za AKP). Na powitaniu byli m.in. premier Hun Manet i Hun Sen.
Konstytucja przewiduje procedurę na wypadek ciężkiej choroby króla: obowiązki głowy państwa pełni wtedy przewodniczący Senatu jako regent (art. 11). Stan na 2 października 2026 r.: Sihamoni pozostaje królem.
Najczęstsze pytania
Kto jest królem Kambodży?
Norodom Sihamoni, wybrany przez Radę Tronową 14 października 2004 r. i koronowany 29 października 2004 r.
Czy król Kambodży rządzi państwem?
Nie. Zgodnie z konstytucją król panuje, ale nie rządzi. Bieżącą polityką zajmują się premier i rząd.
Kiedy są urodziny króla Kambodży?
14 maja; to płatny dzień wolny od pracy. Rocznicę koronacji obchodzi się 29 października.
Kto wybierze następcę króla?
Rada Tronowa, w ciągu najwyżej siedmiu dni od wakatu na tronie. Tworzą ją przewodniczący obu izb parlamentu, premier, dwaj zwierzchnicy zakonów buddyjskich i czterej wiceprzewodniczący izb (art. 13 konstytucji). Następca nie musi być synem panującego, ale musi pochodzić z jednej z trzech dynastycznych linii wskazanych w konstytucji.
Zobacz też
- Państwo i polityka – ustrój Kambodży
- Norodom Sihanouk – życiorys króla ojca (1922–2012)
- Święta i festiwale w Kambodży
- Flaga Kambodży i herb Królestwa
- Kambodża: informacje ogólne, ustrój, klimat i atrakcje
- Balet Królewski
Zdjęcie główne: Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- 柬埔寨今年暂停举办御耕节活动 (Kambodża w tym roku zawiesza obchody Ceremonii Królewskiej Orki) – Jian Hua Daily (4.05.2026, po chińsku; obchody w Prey Veng zawieszone z powodu choroby króla)
- Constitute Project – Konstytucja Królestwa Kambodży (art. 7, 8, 11–14, 23; skład Rady Tronowej w art. 13)
- Agence Kampuchea Presse – orędzie króla z 10.04.2026 (leczenie i diagnoza)
- The Star – Cambodian king returns from China after cancer treatment, 4.07.2026 (powrót 3.07.2026, za AKP)
- Ministerstwo Pracy i Szkolenia Zawodowego: Prakas nr 216/25 o płatnych dniach wolnych w 2026 r. (PDF, po khmersku) (święta królewskie)
- Cambodia Has 22 Public Holidays in 2027, Cambodianess, 19 września 2026 r. (subdekret rządu nr 198 z 16.09.2026; 22 dni wolne w 2027 r., w tym październikowe święta króla ojca i koronacji)
- Realestate.com.kh: [2027 Updated] Cambodia’s Official 2027 Public Holidays Schedule (uzupełniająco: lista dat 2027 — 14 maja, 24 maja, 18 czerwca, 15 i 29 października; dostęp 3.10.2026)
- Oficjalna strona króla Norodoma Sihamoniego – Biography (życiorys: Praga, Korea Północna, uwięzienie 1976–1979, Paryż 1981–2000, Deva, Khemara Pictures, ONZ, UNESCO, wybór 14.10.2004, języki)
- UNESCO: Royal Ballet of Cambodia (proklamacja 2003, wpis 2008) i UNESCO: Sbek Thom, Khmer shadow theatre (proklamacja 2005, wpis 2008)
- Wikipedia – Norodom Sihamoni (uzupełniająco: koronacja)
- Wikipedia – Norodom Sihanouk (uzupełniająco: daty urodzenia, panowania i śmierci)
.jpg){kind=link}
.jpg){kind=link}