W dniach 4–7 lutego 2011 r. wojska Kambodży i Tajlandii wymieniały ogień przy świątyni Preah Vihear; zginęło co najmniej dziesięć osób, żołnierzy i cywilów, po obu stronach. 14 lutego Rada Bezpieczeństwa ONZ wezwała oba kraje do trwałego zawieszenia broni.
Co się stało w lutym 2011 roku?
Starcia z lutego 2011 r. toczyły się na spornym obszarze o powierzchni ok. 4,6 km² wokół świątyni Preah Vihear. Do pierwszej wymiany ognia doszło 4 lutego, a kolejne starcia trwały do 7 lutego; strony prowadziły ostrzał artyleryjski i z broni maszynowej. Według BBC 4 lutego zginęli kambodżański żołnierz i tajlandzki cywil, a nad ranem 5 lutego od odłamka zginął tajlandzki żołnierz, a czterech innych zostało rannych. Agencja Reuters podała 7 lutego, że od 4 lutego zginęło co najmniej dwóch Tajlandczyków i ośmiu Kambodżan, a rząd Kambodży poinformował o pięciu zabitych i 45 rannych po swojej stronie w samych walkach 7 lutego. Walki zmusiły mieszkańców okolicznych wsi do ucieczki, a UNESCO zapowiedziało ocenę zniszczeń świątyni.
Napięcie narosło po tym, jak kambodżański sąd skazał dwóch tajlandzkich działaczy nacjonalistycznych na sześć i osiem lat więzienia za nielegalne wtargnięcie i szpiegostwo. W Tajlandii nacjonaliści domagali się wówczas odzyskania spornego skrawka terenu. Obie strony przedstawiały różne wersje wydarzeń; strona kambodżańska twierdziła, że żołnierze tajlandzcy przekroczyli granicę i zignorowali strzały ostrzegawcze.
Jak zareagował świat?
Sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon 6 lutego 2011 r. zaapelował do obu stron o wstrzymanie walk i „maksymalną powściągliwość”. 14 lutego Rada Bezpieczeństwa ONZ, po wysłuchaniu przedstawicieli obu państw, wezwała do trwałego zawieszenia broni i rozwiązania sporu w drodze dialogu. Poparła też mediację ASEAN, któremu przewodniczyła wtedy Indonezja.
Tło: wyrok z 1962 roku
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze orzekł 15 czerwca 1962 r., że świątynia Preah Vihear leży na terytorium Kambodży, a Tajlandia ma wycofać stamtąd siły wojskowe i policyjne. Spór o tereny przyległe trwał jednak dalej, a nasilił się w lipcu 2008 r., gdy świątynię wpisano na listę UNESCO. Historię konfliktu opisujemy w artykułach Świątynia Preah Vihear – historia sporu i dostęp i Spór graniczny Kambodża–Tajlandia – o co chodzi?.
Co było dalej?
Po lutowych starciach spór wracał jeszcze kilka razy:
- Kwiecień 2011: nowe walki przy świątyniach Ta Krabei i Ta Moan Thom, ponad 100 km od Preah Vihear.
- 18 lipca 2011: Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości nakazał obu stronom wycofanie wojsk ze strefy zdemilitaryzowanej wokół świątyni i dopuszczenie obserwatorów ASEAN.
- 11 listopada 2013: Trybunał orzekł, że Kambodża ma suwerenność nad całym cyplem, na którym stoi świątynia.
- 2025: nowe, znacznie poważniejsze walki wzdłuż granicy. Po lipcowych walkach, które według Human Rights Watch zmusiły do opuszczenia domów ok. 300 tys. osób, 28 lipca zawarto rozejm; 8 grudnia walki wybuchły ponownie, a 27 grudnia podpisano kolejne porozumienie o zawieszeniu broni.
Co to oznacza dla podróżnych (stan na październik 2026 r.)?
Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), a całą Kambodżę ocenia na poziomie „Zachowaj szczególną ostrożność” (Odyseusz). MSZ wymienia wprost kompleks świątynny Preah Vihear. Według MSZ wszystkie lądowe przejścia graniczne z Tajlandią są zamknięte, więc między oboma krajami podróżuje się samolotem albo lądem okrężną drogą przez Laos (przejście Trapeang Kriel). Aktualne informacje sprawdzaj w serwisie Odyseusz, a ogólne zasady bezpieczeństwa znajdziesz w artykule Bezpieczeństwo w Kambodży.
Najczęstsze pytania
Ile osób zginęło w walkach z lutego 2011 r.?
Według Reutersa z 7 lutego 2011 r. co najmniej dwóch Tajlandczyków i ośmiu Kambodżan, w tym żołnierze i cywile; obie strony podawały różne, często wyższe liczby.
Kto wygrał spór o Preah Vihear?
Kambodża: Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzekł w 1962 r., że świątynia leży na jej terytorium, a w 2013 r. przyznał jej cały cypel. Spór o inne odcinki granicy trwa, co opisujemy w artykule Spór graniczny Kambodża–Tajlandia – o co chodzi?.
Czy można dziś pojechać do Preah Vihear?
Nie jest to zalecane. Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), wymieniając świątynię Preah Vihear (stan na październik 2026 r.); przed wyjazdem sprawdź aktualne ostrzeżenia.
Zdjęcie główne: PsamatheM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- UN chief urges restraint after latest Thai-Cambodian border clashes – UN News (6 lutego 2011)
- UNESCO to assess damage to Hindu temple caused by Thai-Cambodian clashes – UN News (luty 2011)
- Security Council urges permanent ceasefire after recent Thai-Cambodia clashes – UN News (14 lutego 2011)
- Thai soldier killed in Cambodia border clash – BBC News (5 lutego 2011; archiwum Internet Archive)
- Thai, Cambodia troops clash for fourth day on border – Reuters (7 lutego 2011; archiwum Internet Archive) (obszar 4,6 km², bilans ofiar)
- Cambodia–Thailand border clash, 7 lutego 2011 – Army Recognition (uzupełniająco: wyroki dla tajlandzkich działaczy)
- Temple of Preah Vihear, wyrok z 1962 – International Court of Justice
- ICJ, środki tymczasowe z 18 lipca 2011 – UN News
- Podsumowanie wyroku z 11 listopada 2013 – International Court of Justice
- World Report 2026: Cambodia – Human Rights Watch (walki i rozejmy w 2025 r.)
- Thailand and Cambodia sign new ceasefire agreement – PBS NewsHour (27 grudnia 2025)
- Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
