Preah Vihear to hinduistyczna świątynia Śiwy z XI w. na krawędzi gór Dangrek, ok. 225 km drogą od Siem Reap, wpisana w 2008 r. na Listę UNESCO i przyznana Kambodży wyrokami MTS z 1962 i 2013 r. Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże w pas przygraniczny, wymieniając tę świątynię.
Preah Vihear w skrócie
- Położenie: krawędź płaskowyżu w górach Dangrek, na granicy Kambodży i Tajlandii; według UNESCO płaskowyż, na którego krawędzi stoi świątynia, góruje nad równiną Kambodży.
- Odległość: ok. 225 km drogą ze Starego Targu (Psar Chas) w Siem Reap (ok. 3,5 godziny jazdy w jedną stronę) i ok. 415 km drogą od Pomnika Niepodległości w Phnom Penh (ok. 6 godzin) według tras OSRM; jednodniowa wycieczka z Siem Reap trwa ok. 12 godzin.
- Funkcja: świątynia poświęcona Śiwie.
- Układ: szereg sanktuariów połączonych chodnikami i schodami na osi o długości ok. 800 m.
- Chronologia: według UNESCO świątynia pochodzi z pierwszej połowy XI w., a historia miejsca sięga IX w., gdy założono tu pustelnię.
- UNESCO: wpis na Listę Światowego Dziedzictwa w 2008 r., podczas 32. sesji Komitetu w Québecu.
- Zachowanie: zabytek jest dobrze zachowany, głównie dzięki odległemu położeniu.
Dlaczego UNESCO wpisało Preah Vihear?
UNESCO opisuje świątynię jako wybitne dzieło architektury khmerskiej pod względem planu, dekoracji i powiązania z krajobrazem. Układ budowli jest dopasowany do ukształtowania terenu i do funkcji religijnej, a kamienna ornamentyka jest wyjątkowej jakości. Dlatego zwiedzanie wygląda tu inaczej niż w świątyniach na równinie: ważniejsze od pojedynczego kadru jest zrozumienie, jak kolejne bramy i schody prowadzą w górę, ku krawędzi urwiska. Dla porównania zobacz największą świątynię regionu, Angkor Wat.
Historia sporu o świątynię
Spór o Preah Vihear wynika z rozbieżności między traktatem a mapą. Według traktatu francusko-syjamskiego z 13 lutego 1904 r. granica w górach Dangrek miała biec wzdłuż linii wododziału, ale na mapie sporządzonej w 1907 r. przez francuskich oficerów granica biegnie na północ od świątyni, zostawiając ją po stronie kambodżańskiej. Stąd wzięła się niejasność, po czyjej stronie leży świątynia.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 15 czerwca 1962 | Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzeka, że świątynia leży na terytorium Kambodży, a Tajlandia ma wycofać stamtąd wojsko i policję |
| lipiec 2008 | Wpis na Listę UNESCO i nasilenie napięcia na granicy |
| 2008–2011 | Seria starć zbrojnych w rejonie Preah Vihear oraz przy świątyniach Ta Krabei i Ta Moan Thom |
| 18 lipca 2011 | MTS nakazuje wycofanie wojsk ze strefy zdemilitaryzowanej wokół świątyni i dopuszczenie obserwatorów ASEAN |
| 11 listopada 2013 | MTS orzeka, że Kambodża ma suwerenność nad całym cyplem Preah Vihear |
| lipiec i grudzień 2025 | Walki wzdłuż granicy, zakończone rozejmami 28 lipca i 27 grudnia 2025 r. |
Wyrok z 2013 r. objął cały cypel, na którym stoi świątynia, i zobowiązał Tajlandię do wycofania z niego wojska. Trybunał zaznaczył jednocześnie, że sąsiednie wzgórze Phnom Trap leży poza spornym obszarem. Przebieg wydarzeń z lat 2008–2025 opisujemy szczegółowo w artykułach Spór graniczny Kambodża–Tajlandia – o co chodzi? i Walki na granicy z Tajlandią (luty 2011).
Dostęp i bezpieczeństwo (stan na 2026 r.)
Świątynia stoi bezpośrednio na spornej granicy, dlatego jej dostępność zależy od sytuacji między Kambodżą a Tajlandią.
- Ostrzeżenie MSZ: od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), a całą Kambodżę ocenia na poziomie „Zachowaj szczególną ostrożność”; MSZ wymienia wprost kompleks świątynny Preah Vihear.
- Granica z Tajlandią: Tajlandia zamknęła lądowe przejścia z Kambodżą w czerwcu 2025 r. Według polskiego MSZ wszystkie pozostają zamknięte (stan na październik 2026 r.), a według „The Nation” z 1 czerwca 2026 r. tajlandzki rząd nie otworzy ich, dopóki Kambodża nie przyjmie jego warunków.
- Co zrobić przed wyjazdem: sprawdź aktualny komunikat w serwisie Odyseusz, a o dojeździe i warunkach na miejscu zapytaj lokalnego przewoźnika lub hotel.
- Wiele wcześniejszych opisów dojazdu jest nieaktualnych. Nie planuj wyjazdu na podstawie starych relacji z forów.
Inne miejsca w regionie gór Dangrek
Preah Vihear leży w tym samym pograniczu co Anlong Veng, gdzie w 1998 r. zmarł Pol Pot (Grób Pol Pota w Anlong Veng), a w tej samej prowincji Preah Vihear leży dawna stolica khmerska Koh Ker. Mniej oblegane świątynie bliżej Siem Reap to Beng Mealea i Banteay Srei, a przegląd zabytków poza głównym szlakiem zawiera tekst Świątynie Kambodży poza Angkor Wat. O historycznym tle regionu przeczytasz w artykule Imperium Angkoru.
Najczęstsze pytania
Czy Preah Vihear jest na Liście UNESCO?
Tak. Świątynię wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa w 2008 r.
Do kogo należy Preah Vihear?
Do Kambodży. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości orzekł to w 1962 r., a w 2013 r. potwierdził, że suwerenność Kambodży obejmuje cały cypel, na którym stoi świątynia.
Jak daleko jest Preah Vihear od Siem Reap?
Ok. 225 km drogą ze Starego Targu (Psar Chas), czyli ok. 3,5 godziny jazdy w jedną stronę (trasa OSRM), a cała wycieczka z Siem Reap zajmuje ok. 12 godzin. Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza jednak podróże w pas przygraniczny, w którym stoi świątynia (poziom 3, „Unikaj podróży”).
Czy mogę wejść do świątyni od strony Tajlandii?
Nie. W 2026 r. lądowe przejścia między Tajlandią a Kambodżą pozostają zamknięte.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: PsamatheM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- UNESCO World Heritage Centre – Temple of Preah Vihear (nr 1224)
- International Court of Justice – Temple of Preah Vihear, wyrok z 15 czerwca 1962
- International Court of Justice – wykładnia wyroku, 11 listopada 2013 (sprawa 151)
- UN News – ICJ, środki tymczasowe z 18 lipca 2011
- Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP (ostrzeżenia od 4 lipca 2026 r., przejścia graniczne z Tajlandią)
- The Nation Thailand – Government denies Aranyaprathet border reopening, 1 czerwca 2026
- Trasa Siem Reap (Psar Chas) – świątynia Preah Vihear – OSRM (ok. 225 km drogą, ok. 3,5 godziny; dostęp 3.10.2026)
- Trasa Phnom Penh (Pomnik Niepodległości) – świątynia Preah Vihear – OSRM (ok. 415 km drogą, ok. 6 godzin; dostęp 3.10.2026)
- Wikivoyage – Preah Vihear (wycieczka z Siem Reap, rozejm z 27 grudnia 2025)
- World Report 2026: Cambodia – Human Rights Watch (walki w lipcu i od 8 grudnia 2025 r., rozejmy 28 lipca i 27 grudnia 2025 r.)
- Thailand and Cambodia sign new ceasefire agreement – PBS NewsHour (27 grudnia 2025)
- International Court of Justice – podsumowanie wyroku z 11 listopada 2013 r. (traktat z 13 lutego 1904 r. i mapy z 1907 r.)
