Jackfruit, czyli chlebowiec różnolistny (po khmersku khnor), to jeden z największych owoców rosnących na drzewach: waży zwykle od 4,5 do ok. 27 kg. Dojrzały ma słodki, żółty miąższ o smaku banana z nutą ananasa, a niedojrzały gotuje się jak warzywo.
Jackfruit w skrócie
| Cecha | Jackfruit (Artocarpus heterophyllus) |
|---|---|
| Nazwa khmerska | khnor |
| Wielkość | 20–90 cm długości, zwykle 4,5–27 kg (10–60 funtów), wyjątkowo do ok. 50 kg |
| Smak dojrzałego miąższu | słodki, bananowy, z zapachem ananasa i banana |
| Sezon w Azji | głównie marzec–wrzesień, zależnie od klimatu regionu; pojedyncze owoce także od września do grudnia (wg J. F. Morton) |
| Sezon w Kambodży | odmiana khmerska owocuje od marca, malezyjska przez cały rok („Phnom Penh Post”, 2011) |
| Jak jeść | dojrzały na surowo, w koktajlach i deserach; niedojrzały gotowany; nasiona tylko po ugotowaniu lub upieczeniu |
| Pochodzenie | nieznane dokładnie; najpewniej lasy deszczowe Ghatów Zachodnich w Indiach (wg J. F. Morton) |
Jak wygląda i jak smakuje jackfruit?
Jackfruit rośnie bezpośrednio na pniu i grubych gałęziach drzewa. Ma zieloną, a po dojrzeniu żółtawą skórkę pokrytą krótkimi kolcami. W środku kryje żółte, mięsiste segmenty miąższu, każdy z dużą pestką. Dojrzały owoc pachnie bardzo intensywnie, co jednych zachwyca, a innym przeszkadza.
Dojrzały miąższ jest słodki i lekko gumowaty, w smaku przypomina banana z nutą ananasa. Wszystkie części drzewa i owocu zawierają lepki, biały lateks, który przy krojeniu oblepia nóż i dłonie, dlatego przed krojeniem smaruje się je olejem. To ten sam rodzaj mlecznego soku co u kauczukowców, z których w Kambodży pozyskuje się kauczuk.
Jak się je jackfruita w Kambodży?
Jackfruit kupisz na targach owocowych, zwykle już pokrojony na porcje, a w kawiarniach i przy ulicznych straganach jako składnik koktajli (shake). Ceny skupu podał „Phnom Penh Post” w czerwcu 2011 r.: rolnicy sprzedawali jackfruit odmiany malezyjskiej po 1000 riel za kilogram, a khmerskiej po 600–700 riel; malezyjska jest droższa, bo ma więcej miąższu i nadaje się do przetwórstwa, np. na suszone owoce. Cenę porcji na targu ustala sprzedawca zależnie od sezonu, więc zapytaj o nią przed zakupem. W kuchni używa się go na kilka sposobów:
- Na surowo. Dojrzałe segmenty je się jako przekąskę lub deser.
- W koktajlu. Jackfruit shake to najprostszy sposób, by spróbować owocu bez zmagania się z ogromną skórką.
- Na ciepło. Młody, zielony owoc nie nadaje się do jedzenia na surowo, ale gotowany, np. w mleku kokosowym, ma strukturę przypominającą mięso i trafia do curry.
- Nasiona. Je się je po ugotowaniu lub upieczeniu; surowe są niestrawne, bo zawierają inhibitor trypsyny, który niszczy dopiero obróbka cieplna.
Od jackfruita wziął nazwę khmerski deser krob knor („pestki jackfruitu”) z żółtek i cukru, opisany w artykule o kuchni khmerskiej. Inne owoce, które warto spróbować na miejscu, przedstawia przewodnik owoce Kambodży, a bardziej wymagające przysmaki tekst owady w kuchni khmerskiej. Ile kosztują jedzenie i zakupy, opisujemy w artykule zakupy i ceny w Kambodży.
Jackfruit uprawia się w Kambodży także na eksport: 16 lipca 2026 r. w Pekinie minister rolnictwa Dith Tina i szefowa chińskiej administracji celnej (GACC) Sun Meijun podpisali protokół o wymaganiach fitosanitarnych dla świeżych owoców jackfruita eksportowanych z Kambodży do Chin (AKP).
Najczęstsze pytania
Jak smakuje jackfruit?
Dojrzały jest słodki i lekko gumowaty, ze smakiem banana i zapachem przypominającym ananasa. Niedojrzały ma neutralny smak i po ugotowaniu konsystencję podobną do mięsa.
Czy nasiona jackfruita można jeść?
Tak, ale tylko po ugotowaniu lub upieczeniu. Surowe nasiona są niestrawne.
Kiedy jest sezon na jackfruita w Kambodży?
Według „Phnom Penh Post” (2011) khmerska odmiana zaczyna owocować w marcu, a malezyjska, uprawiana w Kambodży obok niej, owocuje przez cały rok. Według botaniczki Julii F. Morton owoce dojrzewają w Azji głównie między marcem a wrześniem, a pojedyncze także od września do grudnia.
Pierwszą wersję tego artykułu napisała w 2013 r. Patrycja Bałabańska; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Quang Nguyen Vinh / Pexels, licencja Pexels. Na zdjęciu owoce jackfruita (chlebowca różnolistnego) rosnące bezpośrednio na pniu.
Źródła
- Julia F. Morton, „Jackfruit”, w: Fruits of Warm Climates (1987) – Purdue University, NewCROP (nazwa khmerska, pochodzenie, wielkość i masa, smak i zapach, sezon w Azji, nasiona i inhibitor trypsyny, lateks i smarowanie noża olejem, gotowanie niedojrzałego owocu).
- Cambodia, China Sign Pacts to Clear Way for Fresh Jackfruit Exports to Chinese Market – Agence Kampuchea Presse (16 lipca 2026) (protokół fitosanitarny, sygnatariusze).
- Fruits of their labour – The Phnom Penh Post (3.06.2011; plantacja jackfruita w wiosce Treng Tra: odmiany khmerska i malezyjska, owocowanie od marca i całoroczne, cena skupu 1000 i 600–700 riel/kg).
- Cambodia – Wikivoyage, sekcja „Eat”, wersja z 9 września 2026 r. (jackfruit na targach sprzedawany w kawałkach).
