Malaria w Kambodży: jak kraj eliminuje chorobę

Kambodża prawie wyeliminowała malarię: ze 170 387 przypadków w 1997 r. do 107 w 2025 r., w większości zawleczonych z zagranicy, i bez zgonów od 2018 r. W Phnom Penh, Siem Reap i Angkorze transmisja jest według CDC znikoma lub zerowa.

Malaria w Kambodży w liczbach

Dane WHO (artykuł WHO Western Pacific z kwietnia 2026 r. oraz World Malaria Report 2025) pokazują wyraźny spadek zachorowań:

• 1997 r.: 170 387 przypadków i ponad 800 zgonów,
• 2004 r.: 113 255 przypadków i 382 zgony,
• 2014 r.: 56 271 przypadków i 18 zgonów,
• 2024 r.: ok. 320 przypadków według szacunków WHO (World Malaria Report 2025), bez zgonów,
• 2025 r.: 107 przypadków, głównie zawleczonych z zagranicy,
• od 2018 r.: brak zgonów z powodu malarii,
• styczeń 2024 r.: według World Malaria Report 2025 ostatni lokalny przypadek zakażenia najgroźniejszym pasożytem Plasmodium falciparum (prowincja Pursat); od tego czasu nie wykryto lokalnych zakażeń tym gatunkiem.

Czy Kambodża osiągnęła cel eliminacji malarii?

Krajowa strategia eliminacji malarii (2011–2025) zakładała wyeliminowanie choroby do końca 2025 r. Cel osiągnięto częściowo: od stycznia 2024 r. nie wykryto lokalnego zakażenia P. falciparum, a w 2025 r. wykrywano głównie przypadki zawleczone. WHO w kwietniu 2026 r. opisywało, że kraj wszedł w kolejny etap: eliminację P. vivax i zapobieganie powrotowi choroby. Kambodży nie ma na liście państw z certyfikatem WHO „wolny od malarii” (stan na październik 2026 r.); o certyfikat może ubiegać się kraj, który przez co najmniej trzy kolejne lata nie odnotował żadnego lokalnego zakażenia.

Skąd taki postęp?

Kluczowe okazały się masowe dystrybucje moskitier nasączanych środkiem owadobójczym, leki z artemizyniną (od 2001 r.), wiejscy wolontariusze zdrowia (program ruszył w 2004 r.) i mobilni pracownicy docierający do osób pracujących w lesie. Od 2008 r. kraj musiał też walczyć z opornością P. falciparum na artemizyninę. W sierpniu 2011 r. Kambodża zapowiadała rozdanie ok. 2,7 mln moskitier w najbardziej zagrożonych regionach, finansowanych przez Światowy Fundusz Walki z AIDS, Gruźlicą i Malarią. Osobom pracującym w lesie rozdaje się dziś także moskitiery do hamaków, w których często śpią — o hamakach w kambodżańskim życiu codziennym piszemy w tekście Hamaki w Kambodży.

Jak turysta może chronić się przed malarią?

Ryzyko dla turystów jest dziś niewielkie i dotyczy głównie wiejskich, leśnych terenów:

• Gdzie jest ryzyko: według CDC malaria występuje w izolowanych ogniskach na wiejskich i zalesionych terenach, a w Phnom Penh, Siem Reap i w głównym kompleksie świątynnym Angkoru transmisja jest znikoma lub zerowa. Polskie MSZ ostrzega przed dużym zagrożeniem malarią w dżungli i na terenach podmokłych.
• Profilaktyka: dla wyjazdów na tereny wiejskie i leśne CDC wymienia kilka leków (atowakwon z proguanilem, doksycyklina, prymachina, tafenochina); w Kambodży występuje oporność na chlorochinę i meflochinę. Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że leki do chemioprofilaktyki dobiera się indywidualnie, zależnie od celu i długości podróży, wieku i stanu zdrowia, więc przed wyjazdem umów się na konsultację w poradni medycyny podróży.
• Ochrona przed komarami: repelenty z DEET (20% lub więcej), długie rękawy i nocleg z moskitierą lub siatkami w oknach. To ważne także ze względu na dengę, która w Kambodży jest zagrożeniem przez cały rok.
• Po powrocie: gorączka po wyjeździe z tropików to powód do pilnej konsultacji z lekarzem i poinformowania go o podróży.

Więcej o zdrowiu w podróży: Zdrowie w Kambodży. Sezonowość i pogodę opisuje artykuł Kiedy jechać do Kambodży, a trasę wyjazdu — Wakacje w Kambodży: plan podróży.

Najczęstsze pytania

Czy w Siem Reap i Angkorze trzeba brać leki przeciw malarii?

Według CDC w Siem Reap, Phnom Penh i w głównym kompleksie Angkoru transmisja malarii jest znikoma lub zerowa. Jeśli jednak planujesz trekking, nocleg w lesie lub wizytę w odległych prowincjach, omów profilaktykę z lekarzem medycyny podróży.

Czy Kambodża jest już wolna od malarii?

Jeszcze nie w pełni. Ostatnie lokalne zakażenie P. falciparum wykryto w styczniu 2024 r., a w 2025 r. odnotowano 107 przypadków, głównie zawleczonych, ale kraj nie ma jeszcze certyfikatu WHO (stan na październik 2026 r.).

Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2011 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.

Zdjęcie główne: pracownica sezonowa w prowincji Pursat z moskitierą wypożyczoną w programie walki z malarią (2013). Fot. Kharn Lina, CAP-Malaria / President’s Malaria Initiative, domena publiczna, Wikimedia Commons

Źródła

• Crossing the last mile: Cambodia’s journey towards malaria elimination – WHO Western Pacific (22 kwietnia 2026) (dane z lat 1997, 2004, 2014 i 2025, brak zgonów od 2018 r.)
• World Malaria Day 2026 – WHO Western Pacific
• Countries and territories certified malaria-free by WHO – WHO
• World Malaria Report 2025 – WHO (4 grudnia 2025, PDF) (szacunek 322 przypadków w 2024 r., brak zgonów od 2018 r., ostatni lokalny przypadek P. falciparum w styczniu 2024 r. w prowincji Pursat)
• Cambodia – Traveler view – CDC
• Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP (zdrowie)
• Malaria – Główny Inspektorat Sanitarny (chemioprofilaktyka dobierana indywidualnie, ochrona przed komarami)