Kambodża ma 12 parków narodowych, a w bazie Protected Planet figuruje w sumie 69 obszarów chronionych. Najłatwiej odwiedzić Phnom Kulen koło Siem Reap, Phnom Bokor w pobliżu Kampot, Kirirom, Ream i Kep, a najbardziej odległy jest Virachey na północnym wschodzie.
Ile parków narodowych ma Kambodża?
Kambodża ma 12 parków narodowych (stan po reklasyfikacji obszarów chronionych z 17 lipca 2023 r., według danych Ministerstwa Środowiska zebranych przez Open Development Cambodia): Botum Sakor, Kep, Kirirom, Koh Rong (morski), O’Yadav, Phnom Kravanh (Gór Kardamonowych), Phnom Kulen (formalnie Preah Jayavarman-Norodom), Preah Monivong (Phnom Bokor), Ream, Techo Sen Russey Treb w prowincji Preah Vihear (od 2014 r.), Veun Sai-Siem Pang i Virachey. Park Phnom Kravanh, utworzony subdekretem nr 173 z 17 lipca 2023 r., połączył dawne parki Central Cardamom i Southern Cardamom z sąsiednim korytarzem ekologicznym. Ustawa z 2008 r. wyróżnia osiem form ochrony: parki narodowe, rezerwaty przyrody (wildlife sanctuaries), obszary chronionego krajobrazu, obszary wielofunkcyjne, tereny Ramsar, rezerwaty biosfery, pomniki przyrody i parki morskie.
Liczba wszystkich obszarów chronionych zależy od klasyfikacji i roku: baza Protected Planet wymienia ich 69. Starsze opracowania (sprzed lipca 2023 r.) wymieniają osobno parki Central i Southern Cardamom oraz podają mniejsze powierzchnie, dlatego przy porównywaniu źródeł warto zawsze sprawdzać rok publikacji. Największy jest dziś Phnom Kravanh (926 123 ha, czyli ok. 9261 km²), a drugi Virachey (ok. 4058 km² po powiększeniu w 2023 r.). Pierwsze parki, w tym Kirirom, Kep, Ream, Bokor i Virachey, utworzono jednym dekretem królewskim w 1993 r., po latach wojny i rządów Czerwonych Khmerów.
Który park wybrać? Tabela porównawcza
Tabela zestawia sześć parków najczęściej odwiedzanych przez turystów; powierzchnie podajemy w km², a opłaty za wstęp dla cudzoziemców według przewodnika Cambodia Kingdom (stan na 2026 r.; urzędowego cennika Ministerstwo Środowiska nie publikuje, więc kwoty warto potwierdzić na miejscu).
| Park | Gdzie | Powierzchnia | Wstęp dla cudzoziemca | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Phnom Kulen | prowincja Siem Reap, ok. 58 km drogą od Siem Reap | ok. 629 km² (od 2023 r.) | 20 USD (osobno od Angkor Pass) | wypad z Siem Reap, wodospady, tło historyczne imperium Angkoru |
| Phnom Bokor (Preah Monivong) | prowincja Kampot | ok. 1561 km² (od 2023 r.) | 5 USD | widoki, mgły, opuszczona francuska stacja górska |
| Kirirom | prowincja Kampong Speu | 350 km² (dekret z 1993 r.) | 5 USD | spokojny pobyt w chłodniejszym miejscu, ok. 700 m n.p.m. |
| Ream | prowincja Preah Sihanouk, ok. 18 km drogą od Sihanoukville | 210 km² (150 lądu i 60 morza) | 5 USD | namorzyny, plaże, ptaki, delfiny |
| Kep | prowincja Kep | 12,3 km² (od 2023 r.) | bezpłatnie | krótkie spacery i widoki na wyspy i Phu Quoc |
| Virachey | Ratanakiri i Stung Treng | ok. 4058 km² (od 2023 r.) | 25–65 USD dziennie z przewodnikiem i wyżywieniem | wyprawa trekkingowa dla zaawansowanych |
Powierzchnie Phnom Kulen, Bokor, Kep i Virachey podajemy według subdekretów z 17 lipca 2023 r., które powiększyły te parki: Phnom Kulen z 37 500 do 62 883 ha, Bokor ze 154 458 ha (powierzchnia w WDPA i według CamboJA) do 156 116 ha, Kep z 1152 do 1230 ha, a Virachey do 405 766 ha (CamboJA, Open Development Cambodia, Fauna & Flora 2024). Światowa baza Protected Planet (WDPA, stan na październik 2026 r.) dla części parków wciąż podaje starsze granice, np. Phnom Kulen 375 km² i Virachey 3325 km². Ream z częścią morską ma ok. 210 km². Kirirom ma według dekretu królewskiego z 1 listopada 1993 r. 35 tys. ha, czyli 350 km² (UPI, 1995).
Phnom Bokor
Phnom Bokor, formalnie Park Narodowy Preah Monivong, to górski park w prowincji Kampot o powierzchni ok. 1561 km² (156 116 ha od 2023 r.). Został utworzony w 1993 r. i nosi imię króla Sisowatha Monivonga. Głównym zabytkiem jest opuszczona francuska stacja górska z dawnym hotelem Bokor Palace, a z płaskowyżu na wysokości ok. 1079 m n.p.m. widać wybrzeże. Od 18 grudnia 2003 r. park ma status ASEAN Heritage Park; ASEAN Centre for Biodiversity notuje tu ponad 300 gatunków ptaków. Zagrożeniem są inwestycje: subdekret nr 88 z 28 czerwca 2019 r. zatwierdził plan zagospodarowania „Bokor City” na ok. 27,9 tys. ha, czyli ok. 18% ówczesnej powierzchni parku (Open Development Cambodia).
Phnom Kulen
Phnom Kulen to najbliższy Angkoru park narodowy. Leży w prowincji Siem Reap i od lipca 2023 r. obejmuje 62 883 ha, czyli ok. 629 km² (wcześniej 37 500 ha). Od Starego Targu (Psar Chas) w Siem Reap do wodospadów jest ok. 58 km drogą, czyli ok. 1,5 godziny jazdy samochodem (trasa OSRM). To góra święta dla Khmerów, dawniej zwana Mahendraparvata. Około 802 r. król Jayavarman II ogłosił się tu władcą wszechświata, co uznaje się za początek Imperium Khmerów. W parku znajdują się dwa wodospady i liczne świątynie, a skanowanie lidarowe z 2012 r., którego wyniki ogłoszono w 2013 r., ujawniło tu ślady dawnego miasta Mahendraparvata i ponad 20 wcześniej nieudokumentowanych świątyń (Evans i in., PNAS 2013; „Sydney Morning Herald”, 2013). To najłatwiejszy przyrodniczy wypad z Siem Reap. Wstęp na Phnom Kulen jest płatny osobno, poza biletem Angkor Pass: według Cambodia Kingdom cudzoziemiec płaci 20 USD (stan na 2026 r.). W okolicy jest też Kbal Spean, słynny z rzeźb na dnie rzeki.
Kirirom
Kirirom obejmuje wschodnią część Gór Kardamonowych, ma 350 km² (35 tys. ha według dekretu z 1993 r.) i leży na płaskowyżu na wysokości ok. 700 m n.p.m., porośniętym lasem sosnowym (Tourism Cambodia). Bywa nazywany najstarszym parkiem narodowym kraju, ale park utworzono tym samym dekretem z 1993 r. co Bokor, Ream, Kep i Virachey; starsze są nazwa Kirirom („Góra Radości”), nadana przez króla, i górski kurort, w którym w 1945 r. powstała rezydencja królewska (UPI, 1995). Wstęp dla cudzoziemca kosztuje ok. 5 USD (Cambodia Kingdom, 2026 r.). Jest chłodniejszy i przewiewniejszy niż nizinna Kambodża, więc sprawdza się dla osób, które wolą spokojny spacer lub nocleg w chłodniejszym miejscu niż wyprawę przez wilgotny las.
Ream i Kep
Ream i Kep to dwa nadmorskie parki na południu kraju. Ream, ok. 18 km drogą od ronda Złotych Lwów w Sihanoukville do biura parku (ok. 15–20 minut samochodem, trasa OSRM), ma 210 km² i łączy lasy, namorzyny, słodkowodne mokradła, plaże, rafy koralowe i wyspy. Żyją tu m.in. makaki, diugonie, delfiny, żółwie i żurawie sarusy. Na terenie parku leżą też wsie rybackie i pola, więc ochrona przyrody zderza się tu z potrzebami mieszkańców.
Kep to najmniejszy z parków (12,3 km² od 2023 r.). Z jego wzniesień widać Phu Quoc, Góry Bokor i wyspy po stronie wietnamskiej. Jest łatwo dostępny z miasta Kep i dobry na krótki spacer. O samym kurorcie piszemy w tekście Kep – dawny kurort i spokojne wybrzeże Kambodży, a o pobliskiej wyspie w artykule Koh Tonsay (Wyspa Królików).
Virachey
Park Narodowy Virachey to najbardziej odległy z parków: po włączeniu korytarza w lipcu 2023 r. ma 405 766 ha, czyli ok. 4058 km² (pierwotnie 332 500 ha z 1993 r.). Wejście wymaga opłaty i zezwolenia z biura parku w Banlung, a trekkingom towarzyszą przewodnicy z lokalnych społeczności.
Inne obszary chronione
Poza parkami narodowymi warto znać rezerwaty i ośrodki, w których najłatwiej zobaczyć zwierzęta. Rezerwat ptaków Prek Toal nad jeziorem Tonle Sap, w prowincji Battambang, opisujemy w artykule Ekoturystyka w Kambodży, a inne miejsca obserwacji ptaków w tekście Gdzie obserwować rzadkie ptaki w Kambodży. Uratowane zwierzęta, w tym niedźwiedzie malajskie, żyją w ośrodku Phnom Tamao na południe od Phnom Penh.
Kiedy najlepiej odwiedzać parki narodowe?
Parki najłatwiej odwiedzać w porze suchej, od listopada do kwietnia; najprzyjemniej jest od listopada do lutego, gdy w dzień jest ok. 30–32°C. Szlaki są wtedy bardziej przejezdne, a rzeki łatwiejsze do przekroczenia. W porze deszczowej (maj–październik) las jest bardziej zielony, a wodospady wyglądają okazalej, ale ulewy potrafią zmienić stan dróg i plan dnia, szczególnie w odległych parkach. Szczegóły w artykułach Kiedy jechać do Kambodży i Klimat Kambodży.
Dlaczego ochrona przyrody jest trudna?
Ochrona przyrody w Kambodży jest trudna, bo presja na lasy nie słabnie. Największe zagrożenia to nielegalny wyrąb, kłusownictwo, sidła, handel dzikimi zwierzętami i presja inwestycyjna. Według analizy Global Forest Watch, opisanej przez Mongabay 27 października 2025 r., w 2024 r. Kambodża straciła ok. 93 tys. ha pokrywy drzew, z czego 56% na terenach chronionych. W Górach Kardamonowych rozwija się monitoring zwierząt, a istnieje plan sprowadzenia tygrysów, uznanych w Kambodży za funkcjonalnie wymarłe, choć eksperci mają wątpliwości co do dostępności siedlisk. Więcej o zwierzętach: fauna Kambodży, o roślinności: flora Kambodży.
Jak zwiedzać odpowiedzialnie?
Kilka zasad pomaga chronić przyrodę i mieszkańców parków:
- Trzymaj się wyznaczonych tras i korzystaj z lokalnych przewodników, szczególnie w trudniejszym terenie.
- Nie kupuj wyrobów z dzikich zwierząt i nie zostawiaj śmieci.
- Nie oczekuj safari: duże zwierzęta są skryte, a częściej zobaczysz ptaki, motyle i ślady ssaków.
- Pamiętaj, że las, rzeka czy wzgórze są często częścią życia okolicznych mieszkańców.
Najczęstsze pytania
Ile parków narodowych ma Kambodża?
Dwanaście. Wszystkich obszarów chronionych, wszystkich kategorii, jest według bazy Protected Planet 69.
Który park wybrać na pierwszą podróż?
Jeśli bazą jest Siem Reap, najłatwiej zacząć od Phnom Kulen. Na południu dobrym wyborem będą Bokor albo Kep. Virachey zostaw na bardziej świadomą, przyrodniczą wyprawę.
Czy w parkach narodowych Kambodży łatwo zobaczyć duże zwierzęta?
Nie. Kambodżańskie parki nie działają jak safari. Żyją tu słonie, gaury, niedźwiedzie i łuskowce, ale są skryte i unikają ludzi.
Podział kraju na regiony geograficzne, w których leżą parki, opisuje artykuł Geografia Kambodży.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Petr Ruzicka, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
Źródła
- Cambodia Kingdom: parki narodowe Kambodży (opłaty za wstęp dla cudzoziemców, 2026)
- Protected Planet (World Database on Protected Areas) – Cambodia (69 obszarów chronionych, dane z października 2026 r.) oraz karty parków: Phnom Kulen, Preah Monivong (Bokor), Ream, Kep, Virachey (powierzchnie zgłoszone do WDPA)
- Fauna & Flora – Virachey National Park Biodiversity Survey Report, Cambodia 2024 (powierzchnia Virachey 1993 i 2023)
- Wikivoyage – Virachey National Park (opłata, zezwolenie, przewodnicy)
- World Bank Climate Change Knowledge Portal – Cambodia (pory roku i temperatury)
- Mongabay – Is Cambodia’s plan to reintroduce tigers doomed to fail? (plan sprowadzenia tygrysów)
- OSRM: trasa rondo Złotych Lwów (Sihanoukville) – biuro Parku Narodowego Ream (ok. 18,5 km drogą, ok. 16 min; 2.10.2026)
- Open Development Cambodia – Sub-Decree No. 88 on deployment master plan for land development projects at Bokor City (28.06.2019; ok. 27 943 ha, 18,09% powierzchni parku)
- UPI – Cambodia dedicates new national park (6.06.1995) (Kirirom: 35 tys. ha, dekret królewski z 1993 r., rezydencja królewska z 1945 r.)
- ASEAN Centre for Biodiversity – Preah Monivong (Bokor) National Park (ASEAN Heritage Park od 18.12.2003, stacja górska i hotel Bokor Palace, płaskowyż 1079 m n.p.m., ponad 300 gatunków ptaków; dostęp 2.10.2026)
- Tourism Cambodia – Kirirom Resort (wzgórze ok. 700 m, las sosnowy, nazwa „Góra Radości” nadana przez króla; dostęp 2.10.2026)
- OSRM: trasa Stary Targ (Psar Chas) w Siem Reap – wodospady Phnom Kulen (ok. 58 km drogą, ok. 1 h 25 min; 2.10.2026)
- Open Development Cambodia – Natural protected areas in Cambodia (1993–2023) (warstwy „National Park” i obszary po reklasyfikacji z 2023 r., dane Ministerstwa Środowiska; m.in. Techo Sen Russey Treb, 11 435 ha, dekret królewski z 2014 r.; Phnom Kulen 62 883 ha, Bokor 156 116 ha, Kep 1230 ha, Virachey 405 766 ha; dostęp 2.10.2026)
- Open Development Cambodia – Sub-decree no. 173 on the establishment of Phnom Kravanh national park, 17.07.2023 (926 123 ha w prowincjach Koh Kong, Pursat, Kampong Speu, Preah Sihanouk i Battambang)
- CamboJA News – Government Expands Protected Areas by More Than 550,000 Hectares, 8.08.2023 i Government Reclassifying Biodiversity Corridors Into Protected Areas, 9.08.2023 (połączenie Central i Southern Cardamom, powiększenie parków w 2023 r., m.in. Bokor ze 154 458 do 156 116 ha)
- Mongabay – Most Cambodia & Laos tree cover loss in 2024 happened inside protected areas, 27.10.2025 (93 tys. ha utraty pokrywy drzew w 2024 r., 56% na terenach chronionych)
- D. Evans i in., „Uncovering archaeological landscapes at Angkor using lidar”, PNAS 110 (2013) i „Sydney Morning Herald”: Lost horizons: mediaeval city uncovered, 14.06.2013 (lidar na Phnom Kulen, ponad 20 nieudokumentowanych świątyń)
- Wikipedia – Protected areas of Cambodia (uzupełniająco: osiem form ochrony z ustawy z 2008 r.)
- Wikipedia (uzupełniająco: przyroda parków): Preah Monivong National Park, Phnom Kulen National Park, Kep National Park, Ream National Park
