Powodzie w Kambodży zdarzają się co roku, najczęściej od sierpnia do listopada, gdy po porze deszczowej (maj–październik) wylewają Mekong i Tonle Sap. Powódź z 2011 r., najgorsza od dekady, zabiła prawie 250 osób i dotknęła ok. 1,2 mln mieszkańców.
Kiedy są powodzie i skąd się biorą?
Powodzie w Kambodży wywołują deszcze monsunu południowo-zachodniego i wylew Mekongu. Rytm roku wygląda tak:
- Pora deszczowa: od maja do października, najwięcej opadów od sierpnia do października.
- Najwyższa woda: według Komisji Rzeki Mekong (MRC) sezon wezbrań na Mekongu trwa od czerwca do listopada i przypada na niego 70–80% rocznego przepływu rzeki. Najwięcej podtopień zdarza się od sierpnia do listopada, po najobfitszych opadach.
- Pora sucha: od listopada do kwietnia, gdy rzeki opadają, a drogi znów są przejezdne.
Coroczny wylew to nie tylko zagrożenie: użyźnia pola ryżowe i zasila łowiska, więc rolnicy i rybacy od stuleci żyją w jego rytmie. Szczegóły pór roku i temperatur opisuje artykuł Klimat Kambodży – pory roku, temperatury, deszcze.
Gdzie zalewa najczęściej?
Najczęściej zalewane są niziny wokół jeziora Tonle Sap i dolina Mekongu. Jezioro Tonle Sap ma w porze suchej ok. 2500–3000 km², a w porze deszczowej rozlewa się do ok. 10 000–16 000 km² (WCS Cambodia, NASA Earthdata). Rzeka Tonle Sap płynie wtedy z Mekongu do jeziora, a po porze deszczowej zawraca i spływa z powrotem. Wsie nad jeziorem, takie jak Kampong Phluk, stawia się na wysokich palach właśnie z powodu corocznego przyboru wody. O samym Mekongu piszemy w tekście Rzeki Kambodży – Mekong, Tonle Sap i Bassac.
Powódź 2011 roku
Powódź z 2011 r. Voice of America nazwała najgorszą w Kambodży od dekady. Od sierpnia 2011 r. deszcze monsunowe i wylew Mekongu zalały m.in. Phnom Penh oraz prowincje Siem Reap i Kampong Thom. Według doniesień z października i listopada 2011 r.:
- zginęło prawie 250 osób (VOA, 14 października 2011 r., według danych rządu; 10 października agencja Xinhua podawała 207 ofiar),
- poszkodowanych było ok. 1,2 mln osób (szacunek ONZ, „New York Times”, 2 listopada 2011 r.), a ponad 30 tys. rodzin musiało opuścić domy (VOA),
- pod wodą znalazło się ok. 445,5 tys. ha pól ryżowych (USAID, 28 października 2011 r.) i ok. 196,6 tys. domów, a ok. 600 domów woda zniszczyła całkowicie (Xinhua),
- straty szacowano na 100–161 mln USD.
Inne duże powodzie: 2013 i 2020
Powódź z 2011 r. nie była ostatnia. ReliefWeb (serwis biura ONZ ds. pomocy humanitarnej OCHA) opisuje dwie kolejne duże powodzie w Kambodży:
- Wrzesień–listopad 2013 r.: ulewy od trzeciego tygodnia września zalały 20 prowincji na północnym zachodzie i wzdłuż Mekongu. Zginęło 188 osób, poszkodowanych było ponad 1,7 mln, a ponad 144 tys. ewakuowano. Według Cambodia Humanitarian Response Forum powódź miała mniejszy zasięg niż w 2011 r., ale w części prowincji większe skutki.
- Październik 2020 r.: deszcze niesione przez burze tropikalne, a potem tajfun Molave, wywołały gwałtowne powodzie w 20 z 25 prowincji, najmocniej w Battambang, Pursat i Banteay Meanchey. Do 2 listopada 2020 r. zginęły co najmniej 43 osoby (Narodowy Komitet Zarządzania Klęskami, NCDM), a pomocy potrzebowało ponad 792 tys. osób (OCHA).
Stan na 2026 r.: powódź z października 2020 r. to ostatnia, którą ReliefWeb opisuje jako osobną katastrofę dotyczącą samej Kambodży; późniejsze burze tropikalne, m.in. Yagi i Trami w 2024 r., ujmuje w zestawieniach dla całego regionu.
Jak przygotować się na porę deszczową?
Pora deszczowa nie przekreśla wyjazdu, ale wymaga kilku przygotowań:
- Plan podróży: w porze deszczowej mogą być zalane lub rozmyte drogi, także poza stolicą, więc zostaw zapas czasu na przejazdy. Najlepszy termin wyjazdu podpowiada artykuł Kiedy jechać do Kambodży: najlepszy termin i pogoda.
- Komunikaty: przed wyjazdem sprawdź informacje MSZ dla Kambodży w serwisie Odyseusz i lokalne prognozy pogody, a na miejscu pytaj w hotelu.
- Zdrowie: denga to w Kambodży ryzyko całoroczne, więc chroń się przed komarami (repelent z co najmniej 20% DEET, długie rękawy). CDC radzi też omijać wodę powodziową, bo grozi leptospirozą. Zasady profilaktyki opisuje artykuł Zdrowie w Kambodży – szczepienia, malaria, denga.
- Bezpieczeństwo: nie przekraczaj zalanych dróg ani mostów pieszo i nie wchodź do wezbranej wody. Więcej w tekście Bezpieczeństwo w Kambodży – kradzieże, miny, granica.
Najczęstsze pytania
Kiedy w Kambodży są największe powodzie?
Zwykle od sierpnia do listopada, gdy Mekong i Tonle Sap mają najwyższy poziom wody. Skala zależy od roku; wyjątkowo duże powodzie były w 2011 r. (prawie 250 ofiar), 2013 r. (188 ofiar) i październiku 2020 r. (co najmniej 43 ofiary).
Czy powódź może utrudnić zwiedzanie Angkoru?
Tak, w 2011 r. woda zalała też Siem Reap i okolice. Przy dużych opadach przed wyjazdem do świątyń sprawdź sytuację w hotelu i lokalnych mediach.
Czy Tonle Sap naprawdę zmienia kierunek?
Tak. W porze deszczowej wezbrany Mekong wpycha wodę do rzeki Tonle Sap, która płynie wtedy do jeziora, a jezioro rozlewa się z ok. 2500–3000 do ok. 10 000–16 000 km². Po porze deszczowej rzeka zawraca i spływa do Mekongu.
Kiedy jest Festiwal Wody?
Odwrócenie nurtu Tonle Sap świętuje się w listopadzie podczas Festiwalu Wody (Bon Om Touk); w 2026 r. to 23–25 listopada, a w 2027 r. 12–14 listopada (subdekret nr 198 z 16.09.2026). Historię tragedii z 2010 r. podczas tego święta opisuje tekst Tragedia na Festiwalu Wodnym w Phnom Penh (2010).
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2011 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: lumoplank, CC0, Wikimedia Commons
Źródła
- Climate Change Knowledge Portal: Cambodia – Climatology, Bank Światowy (pory roku)
- Cambodia – Traveler’s view, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (denga, woda powodziowa)
- Kambodża – informacje dla podróżujących, MSZ RP, serwis Odyseusz
- Prakas nr 216/25 z 18 września 2025 r. o płatnych dniach wolnych w 2026 r., Ministerstwo Pracy i Szkolenia Zawodowego (MLVT) (Festiwal Wody 23–25 listopada 2026 r.)
- Flooding Claims 250 Lives, as Government Response Continues, Voice of America, 14 października 2011 r. (ok. 250 ofiar, ponad 30 tys. rodzin, „najgorsza powódź od dekady”)
- Relief Is Slow to Reach Cambodia Flood Victims, „The New York Times”, 2 listopada 2011 r. (ok. 1,2 mln poszkodowanych według ONZ)
- Southeast Asia Floods, Fact Sheet, USAID, 28 października 2011 r., kopia w archiwum (445 530 ha pól ryżowych)
- Floods claim 207 lives, affect 1.2 million people in Cambodia: official release, Xinhua, 10 października 2011 r., kopia w archiwum (domy, straty 100–161 mln USD)
- Cambodia: Floods – Sep 2013, ReliefWeb (OCHA), opis według Cambodia Humanitarian Response Forum z 8.11 i 7.12.2013 r. (188 ofiar, ponad 1,7 mln poszkodowanych)
- Cambodia: Floods – Oct 2020, ReliefWeb (OCHA), według NCDM i OCHA z 3.11.2020 r. (co najmniej 43 ofiary, ponad 792 tys. osób potrzebujących pomocy); lista powodzi w Kambodży w ReliefWeb, dostęp 2.10.2026
- Hydrology, Mekong River Commission (sezon wezbrań VI–XI, 70–80% rocznego przepływu)
- Tonle Sap Lake & Floodplain – Species & Habitats, WCS Cambodia (powierzchnia jeziora: ok. 2500 km² w porze suchej, 10 000–16 000 km² w porze deszczowej)
- Tonlé Sap, Cambodia, NASA Earthdata (powierzchnia w porze suchej ok. 2500–3000 km²)
- Cambodia Has 22 Public Holidays in 2027, Cambodianess, 19 września 2026 r. (subdekret z 16.09.2026; Festiwal Wody 12–14 listopada 2027 r.)
