22 listopada 2010 r., ostatniego wieczoru Festiwalu Wody Bon Om Touk, w panice tłumu na moście na wyspę Koh Pich w Phnom Penh zginęło 347 osób (ostateczna lista rządowa: 353). Według rządowej komisji panikę wywołało kołysanie się mostu.
Co wydarzyło się 22 listopada 2010 r.?
Katastrofa na moście Koh Pich to największa tragedia w Kambodży od czasów reżimu Pol Pota — tak nazwał ją premier Hun Sen. Podczas dorocznego Festiwalu Wody na wyspie Koh Pich (Diamond Island), w centrum Phnom Penh, zgromadziły się tysiące ludzi z całego kraju; wieczorem odbywał się tam koncert. Ogniskiem paniki był most łączący wyspę z resztą miasta: około 21:30 rozeszła się pogłoska, że most jest niestabilny, a tłum na nim zaczął uciekać. Ludzie przewracali się i byli tratowani, wiele osób skakało z mostu do rzeki. Ranni trafili do ośmiu szpitali, które szybko się zapełniły.
Ile osób zginęło i co ustaliła komisja?
Oficjalne liczby ofiar zmieniały się w pierwszych dniach po katastrofie:
- Zabici: w nocy podawano co najmniej 339 ofiar; 25 listopada rząd ogłosił bilans 347 zabitych. Ostateczna lista rządowej podkomisji, uwzględniająca osoby zmarłe później w szpitalach, obejmuje 353 osoby (223 kobiety i 130 mężczyzn).
- Ranni: urzędnicy mówili najpierw o ponad 750 rannych, a później o ok. 400; dokładnej liczby nie podano.
- Przyczyna: komisje rządowe ogłosiły 29 listopada 2010 r., że panikę wywołało kołysanie się mostu, i wykluczyły zamach lub działanie przestępców.
- Reakcja władz: premier Hun Sen ogłosił 25 listopada dniem żałoby, zapowiedział bezpłatne leczenie rannych i odszkodowania dla rodzin ofiar. U stóp mostu stanęła stupa upamiętniająca zmarłych, a 7 listopada 2011 r. władze Phnom Penh otworzyły dwa nowe mosty na wyspę, równoległe do tego, na którym doszło do tragedii (według raportu Kambodżańskiego Centrum Praw Człowieka z 2011 r.).
- Festiwal po tragedii: w latach 2011–2013, w 2015 r. oraz w latach 2020–2021 obchodów w Phnom Penh nie zorganizowano (w 2011 r. z powodu powodzi, w 2012 r. po śmierci Króla-Ojca Sihanouka, w 2013 r. oficjalnie z powodu powodzi, w czasie protestów opozycji po wyborach, w 2015 r. oficjalnie z powodu niskiego stanu wody, a w 2020 i 2021 r. z powodu pandemii COVID-19, decyzją rządu). Wyścigi łodzi wróciły do stolicy w 2014 r.
Czym jest Bon Om Touk?
Bon Om Touk, czyli Festiwal Wody, to trzydniowe święto obchodzone pod koniec października lub w listopadzie, w czasie pełni księżyca. Dni wolne ustala co roku rząd subdekretem, a Ministerstwo Pracy i Szkolenia Zawodowego przenosi je prakasem na sektor prywatny. Bon Om Touk 2026: 23–25 listopada (prakas nr 216/25 z 18 września 2025 r.); Bon Om Touk 2027: 12–14 listopada (subdekret nr 198 z 16 września 2026 r., Cambodianess). W obu latach są to dni ustawowo wolne.
Święto kończy porę deszczową i fetuje zmianę kierunku rzeki Tonle Sap. W porze deszczowej woda płynie z Mekongu w górę do jeziora Tonle Sap, a po jej zakończeniu rzeka zawraca i spływa z powrotem do Mekongu. Wioślarze z całego kraju ścigają się w łodziach smoczych, a wieczorami strzelają fajerwerki i wiele osób spędza noce nad rzeką.
Jak bezpiecznie uczestniczyć w Festiwalu Wody?
Festiwal jest barwny i popularny także wśród turystów, ale gromadzi ogromne tłumy:
- unikaj wąskich przejść i mostów w godzinach największego natężenia ruchu,
- nie wchodź w gęsty tłum i ustal z towarzyszami miejsce spotkania na wypadek rozdzielenia,
- wracaj wcześniej niż większość uczestników.
Polskie MSZ zaleca w Kambodży unikanie większych zgromadzeń. Więcej o świętach piszemy w artykule Święta i festiwale w Kambodży, a o ogólnych zasadach ostrożności w tekście Bezpieczeństwo w Kambodży. Kiedy najlepiej zaplanować wyjazd, podpowiada artykuł Kiedy jechać do Kambodży.
Najczęstsze pytania
Kiedy jest Festiwal Wody w Kambodży w 2026 i 2027 roku?
23–25 listopada 2026 r. i 12–14 listopada 2027 r.; są to dni ustawowo wolne od pracy. Termin zmienia się co roku, bo zależy od pełni księżyca.
Gdzie doszło do tragedii w 2010 roku?
Na moście łączącym centrum Phnom Penh z wyspą Koh Pich (Diamond Island), gdzie podczas festiwalu odbywał się koncert.
Zdjęcie główne: Codas, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- The Koh Pich Tragedy: One Year On, Questions Remain – Cambodian Center for Human Rights (listopad 2011, PDF w Internet Archive)
- Hundreds dead as popular water festival ends in tragedy – France 24 (22 listopada 2010)
- Politics Suspected in Halt to Cambodian Water Festival – VOA Learning English (7 grudnia 2015)
- Government Cancels Water Festival over COVID-19 Concerns – Cambodianess (13 sierpnia 2020)
- Cambodia Cancels Water Festival over COVID-19 Concerns – Cambodianess (11 października 2021)
- Prakas nr 216/25 o dniach wolnych w 2026 r. – Ministerstwo Pracy i Szkolenia Zawodowego Kambodży (PDF, po khmersku)
- Cambodia has 22 public holidays in 2027 – Cambodianess (19 września 2026) (subdekret nr 198 z 16.09.2026, Bon Om Touk 2027: 12–14 listopada)
- Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP
- Phnom Penh stampede – Wikipedia i Bon Om Touk – Wikipedia (uzupełniająco: godzina, powody odwołań festiwalu)
