W kambodżańskim Mekongu żyje 113 delfinów irawadzkich: tyle naliczył w lutym 2026 r. zespół ministerstwa rolnictwa i WWF, wobec 105 w 2024 r. i 89 w 2020 r. Populacja jest krytycznie zagrożona, ale od 2025 do lutego 2026 r. nie odnotowano żadnego martwego delfina.
Ile jest delfinów w Mekongu?
Delfin irawadzki (Orcaella brevirostris), nazywany też krótkogłowym, żyje w Mekongu na odcinku ok. 190 km między Kratie a wodospadami Khone na granicy z Laosem. Liczebność kambodżańskiej populacji w kolejnych latach:
| Rok | Liczba delfinów | Źródło |
|---|---|---|
| 1997 | ok. 200 (pierwszy spis) | ministerstwo rolnictwa, za France 24 |
| 2011 | ok. 85 (Kambodża i Laos) | studium WWF |
| 2020 | 89 | ministerstwo rolnictwa, za France 24 |
| 2024 | ok. 105 | minister rolnictwa Dith Tina, lipiec 2024 r. |
| listopad 2025 | 111 | ministerstwo rolnictwa, za Bankiem Światowym |
| luty 2026 | 113 | ministerstwo rolnictwa i WWF |
Dane z różnych lat pochodzą z różnych metod zliczania, dlatego nie należy ich porównywać wprost. W 2011 r. kambodżański urzędnik Touch Seang Tana kwestionował metodologię WWF i twierdził, że delfinów jest 155–175.
Delfiny liczy się, fotografując płetwy grzbietowe wynurzających się zwierząt. Każda płetwa ma charakterystyczne cechy, więc działa jak odcisk palca i pozwala rozpoznać konkretnego osobnika.
Gdzie żyją i co im grozi?
Delfiny irawadzkie w Kambodży zamieszkują głębiny w Mekongu na północ od miasta Kratie, m.in. głębinę Kampi, aż po granicę z Laosem. Do głównych zagrożeń należą:
- Sieci i nielegalne połowy: zaplątanie w sieci skrzelowe oraz połowy z użyciem wybuchów, trucizn i prądu.
- Starzenie się populacji: w 2024 r. ministerstwo podawało, że ok. 70 proc. delfinów jest za starych, by się rozmnażać, a w 2011 r. WWF alarmował, że niewiele młodych dożywa dorosłości.
- Zapory i klimat: zapory w górnym biegu rzeki, w Laosie i Chinach, oraz zmiany poziomu wody zmniejszają siedliska. Najgłośniejszy spór dotyczył zapory, którą opisujemy w artykule Zapora Xayaburi na Mekongu – protesty i skutki.
- Zanieczyszczenia i budowy: odpady plastikowe, hałas i drgania przy budowie infrastruktury.
Co robi się, by je chronić?
Ochrona delfinów w Kambodży opiera się na strefie ochronnej, patrolach na rzece i ostrożnym prowadzeniu inwestycji:
- Strefa ograniczonych połowów: 24 sierpnia 2012 r. rząd Kambodży, po zatwierdzeniu na cotygodniowym posiedzeniu Rady Ministrów, wyznaczył na ok. 180-kilometrowym odcinku Mekongu, od wschodniej części prowincji Kratie do granicy z Laosem, strefę, w której zakazano sieci skrzelowych, klatek do hodowli ryb i domów na wodzie. O taką strefę i zakaz sieci skrzelowych apelował w 2011 r. WWF. Strefa jest krótsza niż cały zasięg delfinów (ok. 190 km od Kratie do wodospadów Khone), bo zaczyna się dopiero we wschodniej części prowincji Kratie, a nie przy samym mieście.
- Patrole i monitoring: liczebność śledzą wspólnie ministerstwo rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa oraz WWF. Według ministerstwa w 2025 r. urodziło się 8 młodych, w 2024 r. 9, a w 2023 r. 8.
- Budowa mostów: przy budowie mostów w ramach projektu poprawy dróg, finansowanego przez Bank Światowy, prace ograniczono do pory suchej, założono czujniki hałasu i drgań i zmieniono konstrukcję fundamentów filarów.
Gdzie zobaczyć delfiny?
Delfiny najłatwiej zobaczyć w głębinie Kampi, ok. 16 km drogą na północ od miasta Kratie, gdzie lokalni przewoźnicy zabierają turystów łodziami na obserwację. Praktyczne dane:
- Dojazd z Kratie: motorowerem z kierowcą (motodop) ok. 20 minut w jedną stronę; rowerem ok. godziny (Wikivoyage, dostęp 2.10.2026). Czterogodzinna wycieczka tuk-tukiem z Kratie do Kampi i po okolicy kosztowała w czerwcu 2026 r. od 20 USD, bez biletu na łódź (Cambodia Grand Tour).
- Rejs: bilet kupuje się w kasie przy wjeździe na przystań. Ostatni opublikowany cennik dla cudzoziemców: 10 USD od osoby przy 1–2 dorosłych, 8 USD od osoby w grupie od 3 dorosłych, 5 USD za dziecko do 12 lat; łódź zabiera do 6 osób, a rejs trwa 60 minut od listopada do maja i 90 minut od czerwca do października (Cambodianess, 27.08.2022). Stawki 10/8 USD podała też relacja z grudnia 2023 r., a bilet za 10 USD od osoby oferta wycieczki z czerwca 2026 r.; aktualną cenę podaje kasa w Kampi.
- Pora: w porze suchej delfiny częściej trzymają się w grupach w głębinie; w porze deszczowej odpływają kilka kilometrów w górę rzeki i rejs trwa dłużej. Pora dnia nie ma większego znaczenia.
- Zasady: przy delfinach łódź powinna płynąć na wiosłach, bez silnika. Kratie jako cel wyjazdu przyrodniczego opisuje artykuł Ekoturystyka w Kambodży – gdzie jechać i jak wybierać. Więcej o Mekongu przeczytasz w tekście Rzeki Kambodży – Mekong, Tonle Sap i Bassac, a o innych zwierzętach w przeglądzie Fauna Kambodży: ssaki, ptaki, ryby i gatunki zagrożone.
Najczęstsze pytania
Gdzie zobaczyć delfiny w Kambodży?
W głębinie Kampi na Mekongu, ok. 16 km drogą na północ od Kratie. Delfiny żyją na odcinku ok. 190 km od Kratie do granicy z Laosem.
Kiedy najlepiej oglądać delfiny w Kampi?
W porze suchej (listopad–kwiecień), gdy niski stan wody zatrzymuje delfiny w głębinie. W porze deszczowej trzeba płynąć dalej w górę rzeki.
Ile kosztuje łódź w Kampi?
Cudzoziemiec płaci 10 USD od osoby przy 1–2 dorosłych, 8 USD od osoby w grupie od 3 dorosłych i 5 USD za dziecko do 12 lat; rejs trwa 60–90 minut (cennik opublikowany przez Cambodianess w 2022 r.; 10 USD od osoby podają też relacje z 2023 i 2026 r.). Aktualną cenę podaje kasa na przystani w Kampi.
Ile delfinów żyje w Mekongu?
W lutym 2026 r. naliczono 113 delfinów w kambodżańskim odcinku Mekongu.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2011 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Long Vu, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- New Irrawaddy Dolphin Calf Spotted in Kratie, Mekong Population Climbs to 113, Agence Kampuchea Presse (AKP), 17 lutego 2026 r. (113 delfinów, brak padnięć od 2025 r., młode w latach 2021–2025)
- Hope Along the Mekong: Protecting Dolphins and Connecting Communities, Bank Światowy, 13 lutego 2026 r. (111 delfinów w listopadzie 2025 r., ochrona przy budowie mostów)
- Hope for Mekong dolphins as Cambodia numbers increase: minister, France 24 / AFP, 1 lipca 2024 r. (105 delfinów, 89 w 2020 r., 200 w 1997 r., zagrożenia)
- WWF: Mekong dolphins close to extinction, Al Jazeera, 17 sierpnia 2011 r. (studium WWF z 2011 r.)
- Kratie: Irrawaddy Dolphin Watching, Wikivoyage (dojazd motodopem i rowerem, pora roku), dostęp 2.10.2026
- OSRM: trasa Kratie – Kampi (ok. 16 km drogą), dostęp 2.10.2026
- Kampi Village: Home to the Endangered Freshwater Dolphins, Cambodianess, 27 sierpnia 2022 r. (cennik rejsu dla cudzoziemców 10/8/5 USD, łódź do 6 osób, czas rejsu 60/90 minut)
- In Search of the Irrawaddy Dolphin, Along Dusty Roads, aktualizacja z grudnia 2023 r. (bilet 10 USD, 8 USD w grupie od 3 osób, kasa przy wjeździe)
- 4 hours taking tuk tuk to see Mekong dolphins and countryside, Cambodia Grand Tour, 4 czerwca 2026 r. (4-godzinna wycieczka tuk-tukiem z Kratie od 20 USD, bilet na łódź 10 USD od osoby osobno)
- Cambodia Creates Safe Zones for Mekong Dolphins, Agence France-Presse w „Jakarta Globe”, 24 sierpnia 2012 r., kopia w Internet Archive (strefa 180 km od wschodniej części prowincji Kratie do granicy z Laosem, zakaz domów na wodzie, klatek i sieci skrzelowych, decyzja Rady Ministrów)
