Pol Pot zmarł 15 kwietnia 1998 r. w areszcie domowym w Anlong Veng, ostatnim bastionie Czerwonych Khmerów w górach Dangrek, ok. 127 km drogą (ok. 2 godziny jazdy) od Siem Reap. Jego grób to skromne miejsce kremacji przy granicy z Tajlandią, w prowincji Oddar Meanchey.
Co wydarzyło się w Anlong Veng?
Anlong Veng to miasteczko w prowincji Oddar Meanchey, które było ostatnim bastionem Czerwonych Khmerów. Po utracie władzy w 1979 r. ruch prowadził stąd walkę partyzancką w górach Dangrek. W 1997 r. Ta Mok, jeden z dowódców ruchu, kazał zatrzymać Pol Pota po zabójstwie Son Sena, byłego ministra obrony Demokratycznej Kampuczy. Pol Pot pozostał w areszcie domowym do śmierci 15 kwietnia 1998 r.; według oficjalnej wersji przyczyną był atak serca. Ciało skremowano 17 kwietnia 1998 r., dokładnie 23 lata po zajęciu Phnom Penh przez Czerwonych Khmerów.
Pol Pot nie stanął przed sądem. Proces jego najbliższych współpracowników przed trybunałem ECCC opisujemy w artykule Proces przywódców Czerwonych Khmerów – wyroki ECCC, a dzieje całego ruchu w tekście Czerwoni Khmerzy.
Co można zobaczyć w Anlong Veng?
Według Southeast Asia Globe w okolicy zachowano 14 miejsc historycznych związanych z Czerwonymi Khmerami. Najczęściej odwiedzane to:
- miejsce kremacji Pol Pota, nazywane grobem, kilkanaście kilometrów na północ od miasta, przy dawnym przejściu granicznym Choam,
- dom Ta Moka w mieście, najlepiej zachowany z domów dowódców, z widokiem na jezioro i malowidłami przedstawiającymi Angkor Wat i Preah Vihear,
- dom Pol Pota i górski dom Ta Moka na wzgórzach Dangrek.
Jak dojechać z Siem Reap?
- Odległość i czas: ok. 127 km drogą z centrum Siem Reap do Anlong Veng (trasa wyznaczona w OpenStreetMap), ok. 2 godziny autobusem, taksówką zbiorową lub wynajętym samochodem.
- Koszt dojazdu: według Wikivoyage (stan na lipiec 2026 r.) autobusy dwóch przewoźników kursują dwa razy dziennie i kosztują ok. 4 USD, a objazd wszystkich miejsc motocyklem-taksówką kosztuje 7–15 USD.
- Droga: według Wikivoyage wszystkie cztery główne drogi do Anlong Veng są asfaltowe.
- Na miejscu: obiekty leżą w kilku punktach miasta i na wzgórzach przy granicy, więc najwygodniej objechać je z lokalnym kierowcą.
- Wstęp: grób Pol Pota i dom Ta Moka nie mają publikowanego cennika (stan na 2026 r.); ewentualną drobną opłatę pobiera się na miejscu, więc miej przy sobie drobne dolary lub riele.
Ostrzeżenia i bezpieczeństwo (stan na 2026 r.)
Anlong Veng leży przy granicy z Tajlandią, na której w 2025 r. toczyły się walki.
- MSZ: od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), a całą Kambodżę ocenia na poziomie „Zachowaj szczególną ostrożność”. Grób Pol Pota leży tuż przy granicy, w tym pasie.
- Granica z Tajlandią: Tajlandia zamknęła lądowe przejścia z Kambodżą w czerwcu 2025 r. Według polskiego MSZ wszystkie pozostają zamknięte, a według dziennika „The Nation” z 1 czerwca 2026 r. rząd Tajlandii nie zamierza ich otwierać, dopóki Kambodża nie przyjmie jego warunków; dotyczy to także przejścia Choam przy Anlong Veng (stan na październik 2026 r.).
- Miny: Kambodża nadal usuwa miny i niewybuchy, a rządowa agencja CMAA wyznaczyła cel „Kambodża wolna od min” na 2030 r. Na terenach dawnych walk nie schodź z dróg i wydeptanych ścieżek. Więcej w artykule Kambodża wolna od min – cel 2030 i w tekście o maszynie PeaceHammer do rozminowywania.
- Co zrobić: przed wyjazdem sprawdź aktualny komunikat w serwisie Odyseusz. Tło konfliktu opisujemy w artykule Spór graniczny Kambodża–Tajlandia – o co chodzi?.
Dlaczego to miejsce budzi emocje?
Grób Pol Pota to miejsce pamięci, a nie atrakcja w klasycznym sensie. Według Cambodian Genocide Program Uniwersytetu Yale reżim Czerwonych Khmerów w latach 1975–1979 pochłonął ok. 1,7 mln ofiar, czyli ponad jedną piątą ludności kraju (szacunki wahają się od 1,5 do 2,2 mln).
Tło dobrze uzupełnia wizyta w Muzeum Tuol Sleng w Phnom Penh, dawnym więzieniu S-21. Z tego samego regionu gór Dangrek pochodzą też zabytki z innej epoki: sporna świątynia Preah Vihear i dawna stolica Koh Ker.
Jak zwiedzać odpowiedzialnie?
Wizyta w miejscu związanym z ludobójstwem wymaga kilku zasad:
- zachowaj spokojny ton i uszanuj pamięć ofiar,
- unikaj „rozrywkowych” zdjęć przy miejscu kremacji,
- jeśli podróżujesz z dziećmi, wcześniej wytłumacz im kontekst historyczny,
- korzystaj z lokalnych usług (kierowca, małe punkty gastronomiczne), bo to realne wsparcie dla społeczności.
Kiedy jechać?
Najwygodniej jechać w porze suchej, od listopada do kwietnia. W porze deszczowej, od maja do października, popołudniowe ulewy mogą wydłużyć przejazd. Zabierz wodę, nakrycie głowy i gotówkę, bo poza dużymi miastami płatności bezgotówkowe bywają ograniczone. Więcej o porach roku w artykule Kiedy jechać do Kambodży.
Najczęstsze pytania
Kiedy zmarł Pol Pot?
15 kwietnia 1998 r., w Anlong Veng, w areszcie domowym. Według oficjalnej wersji przyczyną był atak serca.
Czy można dojechać do Anlong Veng komunikacją publiczną?
Tak. Według Wikivoyage (lipiec 2026 r.) Siem Reap z Anlong Veng łączą autobusy dwóch przewoźników, kursujące dwa razy dziennie za ok. 4 USD, oraz taksówki zbiorowe; to ok. 127 km i ok. 2 godziny jazdy. Rozkład sprawdź na dworcu w Siem Reap.
Czy Anlong Veng jest dziś bezpieczne?
Od 4 lipca 2026 r. polskie MSZ odradza podróże na tereny przygraniczne prowincji Preah Vihear, Oddar Meanchey i Banteay Meanchey (poziom 3, „Unikaj podróży”), bo w 2025 r. na granicy z Tajlandią toczyły się walki; grób Pol Pota leży w tym pasie. Przed wyjazdem sprawdź aktualny komunikat w serwisie Odyseusz.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Sun Narin, Public domain, Wikimedia Commons
Źródła
- Southeast Asia Globe – The final years and death of Saloth Sar, aka Pol Pot
- Yale University, Genocide Studies Program – Cambodian Genocide Program
- Kambodża – informacje dla podróżujących – Odyseusz, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP (ostrzeżenia od 4 lipca 2026 r., przejścia graniczne z Tajlandią)
- The Nation Thailand – Government denies Aranyaprathet border reopening, 1 czerwca 2026
- Cambodian Mine Action and Victim Assistance Authority (CMAA)
- Wikivoyage – Anlong Veng (autobusy, ceny przejazdów, opisy obiektów; stan na lipiec 2026 r.)
- Trasa Siem Reap (Psar Chas) – Anlong Veng – OSRM (ok. 127 km drogą)
