Prasat Chrung („świątynia narożnika”) to cztery małe buddyjskie świątynie z piaskowca, które Jayavarman VII postawił pod koniec XII wieku w narożnikach murów Angkor Thom. Najbliższa: południowo-zachodnia, 1,5 km po wale od Bramy Południowej.
Czym jest Prasat Chrung?
Prasat Chrung to zbiorcza nazwa czterech świątyń, po jednej w każdym narożniku murów miasta. Khmerskie chrung znaczy „róg”, „narożnik”. Wzniesiono je za Jayavarmana VII, władcy, który odbudował Angkor Thom i nadał mu wyraźnie buddyjski charakter.
To małe budowle z piaskowca w stylu Bayon: wieża sanktuarium na planie krzyża z czterema przedsionkami, zwrócona na wschód, zwieńczona kwiatem lotosu. Poświęcono je bodhisattwie Lokeśwarze, tak jak całe miasto. Część buddyjskich frontonów skuto pod koniec XIII wieku za Jayavarmana VIII, gdy w wielu miejscach Angkoru wizerunki Buddy przerabiano na lingi.
Prasat Chrung w skrócie
- Liczba: cztery świątynie, w każdym narożniku murów o boku 3 km.
- Datowanie: koniec XII wieku, Jayavarman VII, styl Bayon.
- Kult: buddyjski, Lokeśwara.
- Stele: przy każdej świątyni stał pawilon ze stelą fundacyjną; teksty stel porównują mury i fosę miasta z górami i oceanem otaczającymi świat (Cœdès, za Glaize’em).
- Dojście: ścieżką na koronie wału od Bramy Południowej (ok. 1,5 km do narożnika południowo-zachodniego).
Co mówią stele?
Każda świątynia miała obok mały, otwarty na cztery strony pawilon ze stelą. Teksty sławią króla i opisują założenie „Jayagiri, który szczytem dotyka nieba” i „Jayasindhu, który głębią sięga świata węży”. Badacz inskrypcji George Cœdès, który w 1928 r. przypisał styl Bayon, z bramami Angkor Thom i Prasat Chrung, czasom Jayavarmana VII, wykazał, że chodzi po prostu o mury i fosę Angkor Thom, porównane z górami i oceanem otaczającymi świat.
Dlatego narożniki murów nie były pustą resztą po fortyfikacji, tylko punktami sakralnymi, powiązanymi z programem ideowym miasta Jayavarmana VII, z Bayonem i kultem Lokeśwary.
Co zobaczysz na miejscu?
Do narożnych świątyń dochodzi się po wale, wśród korzeni, kamieni i cykad; to jedne z najmniej odwiedzanych miejsc w Angkor Thom. Zwróć uwagę na detale:
- dewaty w niszach,
- ślepe okna z tralkami, częściowo zasłonięte kamiennymi „roletami”,
- skute frontony,
- mur z jednym wejściem wokół świątyni i pawilon na stelę od wschodu.
Z narożników inaczej patrzy się na samo miasto: mury Angkor Thom (ok. 12 km obwodu, ok. 9 km² powierzchni) nie były tłem dla świątyń, tylko częścią całego założenia.
Jak zaplanować spacer?
Bramę Południową, od której zaczyna się spacer, dzieli od centrum Siem Reap (Stary Targ) ok. 9 km drogi, ok. 10 minut samochodem według wyznaczania trasy OpenStreetMap (OSRM). Najwygodniejsza jest świątynia w narożniku południowo-zachodnim. Wejdź na wał tuż przy Bramie Południowej, idź ścieżką na jego koronie na zachód do narożnika (ok. 1,5 km), a potem dalej na północ do Bramy Zachodniej: cała ćwiartka murów to ok. 3 km w cieniu drzew. Taki spacer polecał już w latach 40. Maurice Glaize. Kto ma mało czasu, niech zawróci z narożnika do Bramy Południowej.
Dobry plan dnia to najpierw Bayon i główna część Angkor Thom, a potem spacer do Prasat Chrung jako spokojne zakończenie wizyty. Po drodze do Bramy Południowej warto zatrzymać się przy małej ceglanej ruinie Bay Kaek. Wstęp obejmuje Angkor Pass: 37 USD za 1 dzień, 62 USD za 3 dni, 72 USD za 7 dni (stan na 2026 r.).
Bezpieczeństwo. Wał jest nierówny: korzenie, luźne kamienie, a po deszczu śliskie podłoże. Załóż buty z dobrą podeszwą. Najlepsza pora to rano lub późnym popołudniem, gdy jest chłodniej, a światło wpada bocznie przez drzewa.
Najczęstsze pytania
Czy Prasat Chrung to jedna świątynia czy cztery?
Cztery. To zbiorcza nazwa małych świątyń w narożnikach murów Angkor Thom; wszystkie mają podobny układ i powstały w tym samym czasie.
Który narożnik wybrać przy pierwszej wizycie?
Południowo-zachodni. Dojdziesz do niego ścieżką po wale od Bramy Południowej, ok. 1,5 km w jedną stronę, a wracać możesz przez Bramę Zachodnią.
Co mówią stele z Prasat Chrung?
Sławią Jayavarmana VII jako założyciela „Jayagiri” i „Jayasindhu”. George Cœdès wykazał, że to poetyckie nazwy murów i fosy Angkor Thom, porównanych z górami i oceanem otaczającymi świat (Maurice Glaize, Les monuments du groupe d’Angkor).
Zdjęcie główne: Gerd Eichmann, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- OpenStreetMap: trasa z centrum Siem Reap do Bramy Południowej Angkor Thom (ok. 9 km), OSRM
- Maurice Glaize, Les monuments du groupe d’Angkor, 4. wyd. (1993), przekład angielski N. Tremmel, theangkorguide.com, rozdz. „Angkor Thom and the Bayon” (część „The Prasat Chrung”: stele, Jayagiri i Jayasindhu, interpretacja Cœdèsa)
- George Cœdès, „Études cambodgiennes XIX. La date du Bàyon”, Bulletin de l’École française d’Extrême-Orient 28 (1928), s. 81–146 (datowanie stylu Bayon, w tym Prasat Chrung)
- OpenStreetMap: Prasat Chrung w narożniku południowo-zachodnim
- Angkor Enterprise: Available Tickets (cennik Angkor Pass, stan na 2 października 2026)
