Bay Kaek (Thma Bay Kaek, „kamień ryżu wrony”) to ruina ceglanej świątyni Śiwy z X wieku, 125 m na zachód od drogi tuż przed groblą do Bramy Południowej Angkor Thom. Znaleziono w niej nietknięty depozyt pięciu złotych liści z wizerunkiem byka Nandiego.
Czym jest Bay Kaek?
Bay Kaek to niewielka ceglana świątynia: jedna wieża sanktuarium (prasat) na planie kwadratu, zwrócona na wschód i poprzedzona schodkowym tarasem z laterytu. Świątynia była hinduistyczna i poświęcona Śiwie. Zbudowano ją w X wieku w stylu Bakheng i przypisuje się ją czasom Yasovarmana I. Należała do licznych małych sanktuariów u stóp Phnom Bakheng, centrum Yasodharapury, pierwszej stolicy na terenie dzisiejszego parku Angkor (wcześniejsza stolica, Hariharalaya, leżała w dzisiejszym Roluos).
Bay Kaek w skrócie
- Datowanie: X wiek, styl Bakheng.
- Kult: hinduistyczny, Śiwa.
- Położenie: między fosą Angkor Thom a świątynią Baksei Chamkrong, na północ od niej, 125 m na zachód od drogi z Angkor Wat.
- Zachowane elementy: ceglana wieża z jedną piaskowcową ościeżnicą i nadprożem z garudą pośrodku, resztki tarasu z laterytu.
- Odsłonięcie: Maurice Glaize, 1945 r.
Dlaczego ma znaczenie, skoro prawie nic nie zostało?
Nawet tak mała ruina mówi sporo o dawnym układzie Angkoru. Pokazuje, że stolica była pełna mniejszych sanktuariów i miejsc kultu, dziś ledwie widocznych. To miejsce dla osób, które lubią patrzeć na fundament historii, a nie tylko na efektowne wieże: po zwiedzeniu starszej świątyni Ak Yum łatwiej dostrzec wspólną logikę wczesnych świątyń regionu, czyli cegłę, lateryt, prosty plan i orientację na wschód.
Najważniejsze znalezisko to depozyt fundacyjny odkryty w 1945 r. pod posadzką komory sanktuarium. Pięć złotych liści ułożono w quincunx, czyli tak jak pięć wież na szczytach świątyń-gór. Na największym, środkowym liściu wyryto stojącego byka Nandiego, wierzchowca Śiwy. Depozyt przetrwał nietknięty, choć nadziemna część świątyni niemal się nie zachowała.
Jak włączyć Bay Kaek do zwiedzania?
Najprościej potraktować ją jako krótki przystanek na trasie między Angkor Wat a Bramą Południową Angkor Thom. Do ruiny prowadzi polna droga, która odbija w lewo tuż przed groblą z rzędami bogów i demonów. Świątynia jest zwrócona na wschód, więc poranne światło pomaga przy zdjęciach.
Przykładowy układ dnia:
- Rano wejście na Phnom Bakheng albo przejazd przez zachodnią część parku.
- Krótki postój przy Bay Kaek, tuż przed groblą do Bramy Południowej.
- Dalej Angkor Thom, Bayon i jedna z narożnych świątyń Prasat Chrung na murach miasta.
Bay Kaek leży ok. 9 km drogą od centrum Siem Reap i ok. 3 km od zachodniego wejścia do Angkor Wat (wyznaczanie trasy OpenStreetMap, OSRM). Na samą ruinę wystarczy 10–15 minut. Wstęp obejmuje Angkor Pass: 37 USD za 1 dzień, 62 USD za 3 dni, 72 USD za 7 dni (stan na 2026 r.); Angkor Enterprise wymienia Bay Kaek wśród obiektów trasy Small Circuit.
Najczęstsze pytania
Czy Bay Kaek ma sens przy krótkim planie?
Tak, jeśli interesuje cię coś więcej niż lista największych zabytków; postój zajmuje kwadrans. Jeśli masz kilka godzin i chcesz zobaczyć tylko największe monumenty, można ją opuścić.
Czy Bay Kaek była świątynią hinduistyczną?
Tak. Była poświęcona Śiwie, na co wskazuje depozyt złotych liści z wizerunkiem Nandiego, świętego byka Śiwy.
Co znaczy nazwa Thma Bay Kaek?
„Kamień ryżu wrony”. To nazwa nadana przez mieszkańców, najpewniej od płyt tarasu przed sanktuarium.
Zdjęcie główne: Stefan Fussan, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Źródła
- OpenStreetMap: trasa z centrum Siem Reap do Bay Kaek (ok. 9 km), OSRM
- Maurice Glaize, Les monuments du groupe d’Angkor, 4. wyd. (1993), przekład angielski N. Tremmel, theangkorguide.com, rozdz. „Thma Bay Kaek”
- Angkor Enterprise: FAQs (Bay Kaek na trasie Small Circuit)
- Angkor Enterprise: Available Tickets (cennik Angkor Pass, stan na 2 października 2026)
- Wikipedia: Thma Bay Kaek (styl Bakheng, Yasovarman I; uzupełniająco)
