Phnom Penh z naszego reportażu z 2010 r., opartego na relacji n-tv z marca 2009 r., był miastem kontrastów: złocone dachy pałacu królewskiego, a tuż za murami dzieci ulicy wśród kartonów i śmieci, garkuchnie przy krawężnikach i przeładowane motorowery.
Złocone dachy nad rzeką
Punktem wyjścia reportażu był Pałac Królewski, budowany od 1866 r. nad zbiegiem rzek Tonle Sap i Mekong: według n-tv wieczorem, ok. godziny 18, na trawniku przed nim odbywał się masowy aerobik z muzyką. Na terenie pałacu stoi Srebrna Pagoda, której podłogę pokrywa 5329 srebrnych płytek, ze złotym posągiem Buddy Maitrei o wadze 90 kg i 2086 diamentach (Tourism of Cambodia). Bilet, godziny, zasady stroju i historię obu budowli opisuje przewodnik Pałac Królewski w Phnom Penh: bilet, godziny, strój; o monarchii przeczytasz w artykule Król Kambodży: Norodom Sihamoni, a w sąsiedztwie pałacu warto zobaczyć Muzeum Narodowe.
Po drugiej stronie murów
Reportaż z 2010 r., oparty na relacji niemieckiego serwisu n-tv.de „Goldberge neben Müllhaufen” z 25 marca 2009 r., zestawiał przepych pałacu z biedą tuż za jego murami. Autor opisał grupkę dzieci ulicy biegających w błocie: kilkunastolatek gotował zupę z makaronem na kołyszącej się kuchence gazowej, a młodsze dzieci bawiły się wśród kartonów i śmieci. To obraz nierówności, które w stolicy Kambodży były wtedy dobrze widoczne.
Transport po kambodżańsku
Ulice Phnom Penh w 2009 r., według relacji n-tv, przypominały konkurs na najbardziej oryginalny środek transportu: taczki, riksze z kilkoma uczniami naraz, motorowery i samochody. Autor opisał m.in. kobietę siedzącą tyłem do kierowcy z taczką z garkuchnią oraz motocyklistę wiozącego pasażera z kroplówką. Na światła na skrzyżowaniach niewielu zwracało uwagę, a znak „droga jednokierunkowa” bywał tylko propozycją. Zasady poruszania się po mieście opisuje Poradnik turysty.
Stan na 2026 r.: według krajowych danych przytoczonych przez „The Cambodia Daily” (1 kwietnia 2026 r.) w 2025 r. w Kambodży odnotowano 2345 wypadków drogowych, o 18% mniej niż w 2024 r. (2844), a liczba zabitych spadła o 3%. WHO szacuje, że na drogach kraju ginęło ok. 3,1 tys. osób rocznie, czyli 18,8 na 100 tys. mieszkańców (najnowszy szacunek, za 2021 r.).
Pedicure na deser
Uliczne garkuchnie to stały element Phnom Penh. Rodziny gotują tam na małych kuchenkach potrawy z ryżu i makaronu, a goście siadają na niskich stołeczkach tuż przy krawężniku. Autor reportażu opisał „restaurację na skraju ulicy”, w której na deser oferowano pedicure: córka kucharki przynosiła waciki i pilnik. O kuchni Khmerów przeczytasz w artykule Kuchnia khmerska.
Phnom Penh dziś
Reportaż pokazuje stolicę sprzed kilkunastu lat; miejsca, o których wspominał, opisujemy dziś w osobnych artykułach. Tuol Sleng, nazwany w reportażu „muzeum tortur”, przedstawia artykuł o Muzeum Tuol Sleng (bilety i godziny), a historię dawnego Skweru Demokracji przy wzgórzu Wat Phnom — osobny tekst.
Najczęstsze pytania
Czy Pałac Królewski w Phnom Penh można zwiedzać?
Tak, część kompleksu, m.in. Salę Tronową i Srebrną Pagodę; prywatna część pałacu, w której mieszka król, jest zamknięta. Bilet, godziny, zasady stroju i dojazd opisujemy w osobnym przewodniku Pałac Królewski w Phnom Penh: bilet, godziny, strój.
Czy ten reportaż jest aktualny?
Nie: to nasz reportaż z 2010 r., oparty na obserwacjach n-tv z 2009 r., więc obraz ulic mógł się zmienić. Aktualne informacje o zwiedzaniu pałacu i Srebrnej Pagody (stan na 2026 r.) podaje przewodnik Pałac Królewski i Srebrna Pagoda. O bezpieczeństwie w stolicy piszemy w artykule Bezpieczeństwo w Kambodży.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Marcin Konsek, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- Royal Palace – Tourism of Cambodia (rok 1866, Sala Tronowa)
- Wat Preah Keo Morakot (Silver Pagoda) – Tourism of Cambodia (5329 srebrnych płytek, złoty Budda Maitreja o wadze 90 kg z 2086 diamentami)
- Royal Palace reopens to visitors after two-year hiatus – The Phnom Penh Post (17 listopada 2022; archiwum Internet Archive) (budowa 1866–1870)
- Calls grow for transparent handling of deadly traffic accident in Battambang – The Cambodia Daily (1 kwietnia 2026) (2345 wypadków w 2025 r., 2844 w 2024 r., zabitych o 3% mniej)
- Estimated number of road traffic deaths – WHO Global Health Observatory (Kambodża, 2021: 3113 zabitych, 18,8 na 100 tys.; dostęp 2 października 2026)
- Kontrastreiches Kambodscha: Goldberge neben Müllhaufen – n-tv.de (25 marca 2009), kopia w Internet Archive (podstawa opisu ulic, aerobik przed pałacem, dzieci ulicy, garkuchnie)
.jpg){kind=link}