Phnom Bakheng to świątynia-góra zbudowana ok. 900 r. przez Yasovarmana I na 60-metrowym wzgórzu, 1,3 km na północ od Angkor Wat. To najpopularniejszy punkt oglądania zachodu słońca w Angkorze: wzgórze jest otwarte do 19:00, a na szczycie może przebywać naraz 300 osób (limit APSARA od 2011 r.).
Phnom Bakheng w skrócie
- Fundator: Yasovarman I (panował 889–910); świątynia państwowa nowej stolicy Yasodharapury.
- Położenie: naturalne wzgórze o wysokości ok. 60 m, 1,3 km na północ od zachodniego wejścia do Angkor Wat i 400 m na południe od Bramy Południowej Angkor Thom.
- Typ: pięciostopniowa piramida o podstawie 76 m, wysoka na 13 m, z pięcioma wieżami na szczycie w układzie quincunx.
- Wieże: łącznie 109; wokół centralnego sanktuarium stało 108 mniejszych wież.
- Godziny: 5:00–19:00 według Angkor Enterprise; zasady biletu wieczornego opisuje sekcja Bilety i godziny zwiedzania.
- Wstęp: w ramach Angkor Pass, 37 USD za 1 dzień, 62 USD za 3 dni, 72 USD za 7 dni (stan na 2026 r.).
- Czas: minimum godzina, z oczekiwaniem na zachód słońca ok. 90 minut.
Historia: nowa stolica Yasovarmana I
Po objęciu tronu w 889 r. Yasovarman I opuścił Hariharalayę, czyli okolice Grupy Roluos, i przeniósł stolicę na północny zachód. Centrum nowego miasta Yasodharapura („miasto niosące chwałę”), kwadratu o boku ok. 4 km, stanowiło wzgórze Bakheng. Wzgórze symbolizowało górę Meru, a rzeka Siem Reap Gangesu. Król wzniósł też świątynie na dwóch innych wzgórzach, Phnom Bok i Phnom Krom.
Bakheng nie był więc jedną z wielu świątyń, lecz symbolicznym środkiem stolicy i siedzibą głównej lingi królestwa. Tło dziejów państwa opisuje artykuł o Imperium Angkoru.
Architektura
Budowniczowie wykorzystali skałę wzgórza: piramidy nie usypano z ziemi, tylko wykuto ją w skale i obłożono piaskowcem. Pięć stopni zwęża się od 76 m u podstawy do 47 m na szczycie. Wysokość stopni zmniejsza się ku górze, a lwy strzegące schodów są coraz mniejsze, co optycznie powiększa budowlę.
Na górnej platformie stoi pięć wież z piaskowca w układzie quincunx (jak pięć oczek na kostce do gry). Phnom Bakheng był pierwszą świątynią z takim układem z piaskowca; później powtórzono go m.in. we Wschodnim Mebonie, w Pre Rup, w Ta Keo i w Angkor Wat. Na stopniach piramidy stało 60 małych wież z piaskowca, a u jej podstawy 44 ceglane, razem z piątką na szczycie 109. Układ jest powiększoną wersją starszego Bakongu, a najwcześniejszą znaną zapowiedzią świątyni-góry jest ceglana Ak Yum z VIII wieku. U stóp wzgórza, przy drodze do Angkor Thom, stoi mała ceglana świątynia Bay Kaek.
Zachód słońca: godziny, limit i podejście
Phnom Bakheng to najbardziej oblegany punkt zachodu słońca w Angkorze; według APSARA (maj 2025 r.) i agencji Xinhua (czerwiec 2026 r.) przychodzi tu codziennie kilkaset osób. Fakty dla planujących wieczór:
- Godziny: wzgórze jest otwarte od 5:00 do 19:00 według Angkor Enterprise, więc zachód słońca da się tu obejrzeć do końca.
- Limit: od 2011 r. na górnej platformie może przebywać naraz najwyżej 300 osób (limit APSARA, ujęty też w planie World Monuments Fund; The Cambodia Daily, 2013). Przyjdź ok. godziny przed zachodem; aktualne zasady wejścia podają strażnicy APSARA u stóp wzgórza.
- Podejście: na szczyt prowadzi łagodna, kręta ścieżka o długości ok. 700 m według mapy OpenStreetMap (dawniej jeździły nią słonie z turystami), co przy ok. 60 m przewyższenia daje ok. 15–20 minut spokojnego marszu; jest też krótsze, strome zbocze.
- Bilet wieczorny: bilet na następny dzień kupiony późnym popołudniem pozwala wejść jeszcze tego wieczoru; godzinę graniczną podaje sekcja Bilety i godziny zwiedzania.
Ze szczytu przy dobrej pogodzie widać Angkor Wat, wzgórza Phnom Bok i Phnom Kulen, Zachodni Baray i równinę w stronę jeziora Tonle Sap. Spokojniejsze miejsca na zachód słońca to Pre Rup i brzeg zbiornika Srah Srang.
Warto mieć buty z dobrą podeszwą, wodę i ochronę przed słońcem. Kamień po deszczu bywa śliski, a na górze jest niewiele cienia.
Konserwacja
Od 2004 r. świątynię konserwuje World Monuments Fund wspólnie z APSARA; w 2007 r. powstał plan konserwacji, a w 2023 r. ruszył etap obejmujący zachodnią połowę świątyni i budowę centrum dla odwiedzających. Od marca 2026 r. zespoły składają tam mury, posadzki, schody i dwie małe świątynie (C6 i C7) na czwartym poziomie; w czerwcu 2026 r. rząd USA przekazał WMF na dalsze prace 250 tys. USD. Trzymaj się wyznaczonych ścieżek i nie wchodź tam, gdzie wstęp jest ograniczony.
Najczęstsze pytania
Do której godziny można być na Phnom Bakheng?
Do 19:00, według Angkor Enterprise. Godziny pozostałych świątyń i całego parku zebraliśmy w sekcji Bilety i godziny zwiedzania artykułu o Angkor Wat.
Czy na szczyt Phnom Bakheng wchodzi każdy?
Nie zawsze od razu: od 2011 r. na górnej platformie może przebywać naraz najwyżej 300 osób (APSARA; The Cambodia Daily, 2013). Przyjdź wcześniej, ok. godziny przed zachodem, jeśli chcesz mieć miejsce na górze.
Ile czasu zarezerwować?
Minimum godzinę. Jeśli chcesz posiedzieć na górze i poczekać na światło, rozsądniej zaplanować 90 minut.
Z czym połączyć Phnom Bakheng tego samego dnia?
Z Angkor Thom, do którego Brama Południowa jest 400 m dalej (od bramy można przejść ok. 1,5 km po wale do narożnej świątyni Prasat Chrung), albo z Grupą Roluos, jeśli chcesz porównać dwie pierwsze stolice.
Pierwszą wersję tego artykułu napisał w 2010 r. Stanisław Kozłowski; obecną opracowała Redakcja ABC Kambodża.
Zdjęcie główne: Satdeep Gill, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Źródła
- Angkor Enterprise: Bakheng Temple (godziny 5:00–19:00)
- Angkor Enterprise: Available Tickets (cennik Angkor Pass, stan na 2 października 2026)
- World Monuments Fund: Phnom Bakheng (konserwacja od 2004 r., limit odwiedzających od 2011 r., etap od 2023 r.)
- APSARA: WMF Continues Restoration of the Western Section of Phnom Bakheng Temple (13.06.2026)
- AKP: APSARA Authority Gives Update on Progress of Restoration Work of Phnom Bakheng Temple (19.05.2025; kilkaset osób dziennie)
- Tourists Told to Seek Alternative Angkor Sunset Sites – The Cambodia Daily, 1.07.2013; limit 300 osób naraz wprowadzony przez APSARA w 2011 r.
- OpenStreetMap: ścieżka na wzgórze Phnom Bakheng
- AKP: Japan, U.S. Reaffirm Support for Conservation and Restoration of Cambodia’s Historic Temples (11.06.2026)
- Macau Business (Xinhua): Archaeologists continue restoration of Phnom Bakheng Temple (14.06.2026)
- Maurice Glaize, Les monuments du groupe d’Angkor, 4. wyd. (1993), przekład angielski N. Tremmel, theangkorguide.com, rozdz. „Phnom Bakheng”
